Τελευταία Ενημέρωση : 10-10-2006
Επιλέγοντας με click οποιονδήποτε τίτλο, πηγαίνετε κατ'ευθείαν στο αντίστοιχο θέμα.
-
Υποναυάρχου ε.α. ΣΩΤΗΡΙOΥ ΓΕΩΡΓΙΑΔΗ ΠΝ
[h75] Η «Oκτωβριανή Επανάσταση» του... Νοεμβρίου 1917 -
Πλοιάρχου (O) Π.N. ε.α. X. KOYΣOYΛA
[h74] O Πύργος του Colditz και επώνυμοι έγκλειστοι -
Yποναυάρχου ε.α. ΣΩTHPIOY ΓEΩPΓIAΔH Π.N.
[h73] Ξένες μαρτυρίες της γενοκτονίας Eλλήνων της Tουρκίας το 1922 -
Eπιστολή του Προέδρου της EΘE, Aντιναυάρχου ε.α. Ξ. MAYPOΓIANNH
[h72] Για το άρθρο «H ανατίναξη της γέφυρας του Γοργοποτάμου» -
Aπάντηση του ΘEMH MAPINOY
(Προέδρου Eταιρείας Eλληνικής Iστορίας) προς τον Aντιναύαρχο ε.α. Ξ. Mαυρογιάννη
[h71] Για το άρθρο του «H ανατίναξη της γέφυρας του Γοργοποτάμου» -
Δρ. ΠΑΡΜΕΝΙΩΝΟΣ Ι. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΙΟΥ
[h70] MAKEΔONIKH TΡAΓΩΔIA 1941-44"
Νεώτερες ιστορικές έρευνες για την Εθνική Αντίσταση -
Πλοιάρχου (O) Π.N. ε.α. X. KOYΣOYΛA
[h69] Άγνωστες σελίδες ηρωισμού από τον πόλεμο της Eρήμου
Aπαγωγή του Rommel -
Αρχιπλοιάρχου ε.α. Νικολάου Δαμβέργη Π.Ν.
Παλαιμάχου του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου
[h65] ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΓΝΩΡΙΜΙΑ ΜΕ ΤΟΥΣ ΕΛΛΗΝΕΣ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ. -
Aντιναυάρχου ε.α. Ξ. Mαυρογιάννη Π.Ν.
[h68] H ανατίναξη της γέφυρας του Γοργοπόταμου -
Πλοιάρχου (Ο) ε.α. Χρήστου Κούσουλα Π.Ν.
[h67] Hρωικές Σελίδες Πολέμου
(H βύθιση του A/T «Glowworm»)
Επιλέξτε Συνεργασίες από το Αρχείο μας.
Η «Oκτωβριανή Επανάσταση»
του... Νοεμβρίου 1917
Σύντομη ιστορική αναδρομή από τον Υποναύαρχο ε.α.
ΣΩΤΗΡΙO ΓΕΩΡΓΙΑΔΗ ΠΝ
Πολλές φορές σημαντικά ιστορικά γεγονότα, εξυπηρετώντας σκοπιμότητες, παρουσιάζονται στους επερχόμενους με αρκετά διαφορετικό τρόπο από αυτόν που συνέβησαν. Έτσι προκαλούνται εσφαλμένες εντυπώσεις και συμπεράσματα. Ένα από αυτά τα συγκλονιστικά περιστατικά, που οι δραματικές επιπτώσεις του παραμένουν έντονες και απτές μέχρι σήμερα, είναι και η Ρωσική Επανάσταση του 1917. Μιλώντας γι' αυτή ο νους συνήθως πηγαίνει στην «Oκτωβριανή Επανάσταση» του ιδίου έτους. Είναι όμως σωστός αυτός ο συνειρμός; Ας παρακολουθήσουμε συνοπτικά ακολούθως το πως άρχισαν και πως κατέληξαν τα πράγματα.
Πρέπει να σημειωθεί ότι έχει επικρατήσει οι ημερομηνίες των γεγονότων που ιστορούνται στις ημέρες μας, να αναφέρονται με το νέο (Γρηγοριανό) ημερολόγιο, που προηγείται κατά 13 ημέρες του παλαιού (Ιουλιανού). Το νέο ημερολόγιο καθιερώθηκε στην Ευρώπη σταδιακά, ενώ στην Ελλάδα θεσπίστηκε από το 1923. Έτσι εξηγείται γιατί η «Oκτωβριανή Επανάσταση» της 25 Oκτωβρίου, με το τωρινό ημερολόγιο συνέβη 7 Νοεμβρίου.
Αλλά ας πάρουμε τα πράγματα από την αρχή, ξεκινώντας από τον Α' Παγκόσμιο Πόλεμο (Α' ΠΠ) του 1914-18. Σ' αυτόν αντιμάχοντο αρχικά οι συνασπισμοί των Κεντρικών Δυνάμεων (Τριπλής συμμαχίας), στις οποίες ανήκε η Γερμανία, με εκείνες που ήταν στην Εγκάρδια Συνεννόηση, στην οποία μετείχε η Ρωσία. Κατά τον Α' ΠΠ έγιναν διάφορες ανακατατάξεις δυνάμεων και συμμαχιών. Ενδεικτικά σημειώνεται ότι η Ιταλία, που ανήκε από το 1881 στις Κεντρικές Δυνάμεις, μετακινήθηκε στην Εγκάρδια Συνεννόηση, ενώ η Τουρκία συμμάχησε με τις Κεντρικές Δυνάμεις και ουσιαστικά έθεσε τις Ένοπλες Δυνάμεις της υπό Γερμανική Διοίκηση και φροντίδα.
Το 1914 η Ρωσία αποτελούσε Αυτοκρατορία, με κεφαλή της τον Τσάρο Νικόλαο Β', της Δυναστείας των Ρωμανώφ. Μία βασική παλαιά ρωσική προσδοκία από την ανάμιξή της στον Α' ΠΠ, ήταν να προσαρτήσει και να κρατήσει την Κωνσταντινούπολη και τα Στενά του Βοσπόρου και των Δαρδανελίων, για να αποκτήσει διέξοδο από τη Μαύρη Θάλασσα (Εύξεινο Πόντο) στη Μεσόγειο. Επ' αυτού είχε ήδη αποσπάσει τη γραπτή συγκατάθεση όλων των χωρών, που αποτελούσαν την Εγκάρδια Συνεννόηση. Εν τούτοις η εμπλοκή της Ρωσίας στον Α' ΠΠ, υπήρξε γι' αυτή εξαρχής καταστροφική και αιματηρή, λόγω των ακαθέκτων γερμανικών προελάσεων. Αυτό επέφερε απογοήτευση και αναταραχή στο ρωσικό πληθυσμό και υπέσκαψε καθοριστικά την ήδη εξασθενημένη θέση του Τσάρου, ο οποίος δεν κατάφερε να αναστρέψει την κακή κατάσταση στο Ρωσογερμανικό Μέτωπο, αναλαμβάνοντας ο ίδιος την Αρχιστρατηγία τον Σεπτέμβριο του 1915.
Μετά τη συνεχιζόμενη επιδείνωση των ρωσικών πραγμάτων στο εσωτερικό της χώρας, η ρωσική Βουλή (η Δούμα) στις 12 Μαρτίου 1917 έκανε επανάσταση, υποχρεώνοντας τον Τσάρο σε παραίτηση τρεις ημέρες μετά. Έτσι η Ρωσία μετεβλήθη de facto σε Δημοκρατία. Από εκεί και μετά τα γεγονότα πήραν την αναμενόμενη σε ανάλογες καταστάσεις τροπή. Συνεχίστηκε η ουσιαστική εξάρθρωση του κρατικού μηχανισμού και αντιπαράθεση των πολιτικών δυνάμεων, προκειμένου να καταλάβουν την εξουσία, προσεταιριζόμενες τα πλήθη και τις Ένοπλες Δυνάμεις. Βλέποντας οι Γερμανοί την ευκαιρία, την εκμεταλλεύτηκαν προς όφελός τους, αποστέλλοντας στη Ρωσία με ειδική αμαξοστοιχία το επαναστατικό στέλεχος του μικρού κόμματος των Μπολσεβίκων Λένιν, που βρισκόταν εξόριστος στην Ελβετία. Προηγουμένως, όπως προκύπτει από έγγραφο του Γερμανού Πρεσβευτή στη Βέρνη, βάσει των γερμανικών διπλωματικών αρχείων, οι Γερμανοί είχαν ενημερωθεί για το πρόγραμμα του Λένιν, που περιλάμβανε τη σύναψη ειρήνης με τη Γερμανία και την αποκήρυξη κάθε αξιώσεως επί της Κωνσταντινουπόλεως και των Στενών.
O Λένιν έφθασε στη Ρωσία την 16 Απριλίου 1917, διακηρύττοντας μεταξύ άλλων στις «Θέσεις του Απρίλη», την ασυμβίβαστη εχθρότητά του προς τον κοινοβουλευτισμό και τις δημοκρατικές διαδικασίες και συνέχισε από κοντά πλέον να μεθοδεύει την επαναστατική επικράτηση του Κόμματος των Μπολσεβίκων, το οποίο ήταν μικρότερο από εκείνο των Σοσιαλεπαναστατών και των Μενσεβίκων. Έτσι την 25 Oκτωβρίου με το παλαιό ημερολόγιο και 7 Νοεμβρίου 1917 με το νέο, επιτυγχάνεται η βίαια κατάληψη της εξουσίας από τους Μπολσεβίκους με την επικρατήσασα να ονομάζεται «Μεγάλη Σοσιαλιστική Oκτωβριανή Επανάσταση». Μέχρι την ολοκληρωτική εδραίωση της μονοκρατορίας των Μπολσεβίκων, επακολούθησαν και άλλες εμφύλιες άγριες ένοπλες συρράξεις.
Μια από τις πρώτες πράξεις των ενδιαφερομένων πρωτίστως να εδραιωθούν Μπολσεβίκων, ήταν η απεμπόληση των διακαών ρωσικών επιδιώξεων για την Κωνσταντινούπολη και τα Στενά και η σύναψη ειρήνης με τη Γερμανία, με την άκρως ταπεινωτική για τη Ρωσία Συνθήκη Μπρεστ-Λιτόβσκ της 3 Μαρτίου 1918, βάσει της οποίας παραχωρήθηκαν στη Γερμανία περισσότερα από τα 25% των ρωσικών εδαφών και πληθυσμών.
Από την ανωτέρω συνοπτική παρουσίαση προκύπτει ότι η Ρωσική Επανάσταση, που κατήργησε το τσαρικό καθεστώς, έγινε από το Ρωσικό Κοινοβούλιο τον Μάρτιο του 1917 και στη συνέχεια το μικρό υπό τον Λένιν Κόμμα των Μπολσεβίκων, που αποφάσισε το Νοέμβριο του 1917 να μετονομασθεί σε Κομμουνιστικό, επέτυχε εκμεταλλευόμενο τις περιστάσεις να επικρατήσει και να καταλάβει την εξουσία της Ρωσίας, την οποία διατήρησε με βίαια μέσα μέχρι το 1989.
Χαρακτηριστική πρακτική επικρατήσεως που ακολουθούσαν τα στελέχη των Μπολσεβίκων-Κομμουνιστών για να επιβληθούν και να παραμείνουν στην εξουσία, ήταν όχι μόνο η εξόντωση των αντιφρονούντων, αλλά και αυτών των συντρόφων τους, με τους οποίους μέχρι προ ολίγου συνέπρατταν. Όταν μετά το θάνατο του Λένιν το 1924, επέτυχε να τον διαδεχθεί ως ουσιαστικός αρχηγός του κράτους, όχι ο αδιαμφισβήτητος ηγέτης του Κόκκινου Στρατού Τρότσκι, τον οποίο ο Λένιν προόριζε ως διάδοχό του, αλλά ο Γενικός Γραμματέας του Kόμματος Στάλιν, ο Tρότσκι, του οποίου το πραγματικό όνομα ήταν Μπρόνσταϊν και ήταν γόνος ευκατάστατης και ευσεβούς αστικής εβραϊκής ρωσικής οικογένειας, διώχτηκε άγρια από τον Στάλιν, εξορίστηκε και το 1940 εκτελέστηκε στο Μεξικό από πράκτορα του Στάλιν. Την ίδια τύχη είχαν τα περισσότερα μέλη της οικογένειας του Τρότσκι (Μπρόνσταϊν).
Την εξόντωση επίσης μεγάλων τμημάτων του ρωσικού πληθυσμού από την επικράτηση των Μπολσεβίκων-Κομμουνιστών, αλλά και των πληθυσμών άλλων χωρών όπου επιβλήθηκε ο Κομμουνισμός τα τελευταία 75 χρόνια, παρουσιάζει ομάδα Γάλλων συγγραφέων στο βιβλίο «Η Μαύρη Βίβλος του Κομμουνισμού: Εγκλήματα, Τρομοκρατία, Καταστολή». Oι νεκροί της βίας αυτής εκτιμάται ότι παγκοσμίως ανέρχονται συνολικά σε περίπου 100 εκατομ. Το βιβλίο πρωτοκυκλοφόρησε στη Γαλλία το 1997 και την Ελλάδα από το Βιβλιοπωλείο της Εστίας, τον Ιούλιο του 2001 σε ελληνική μετάφραση, που έγινε με οικονομική ενίσχυση του γαλλικού υπουργείου Πολιτισμού.
(10-10-2006)
O Πύργος του Colditz
και επώνυμοι έγκλειστοι
Tου Πλοιάρχου (O) Π.N. ε.α. X. KOYΣOYΛA
H πληροφόρηση δια την ύπαρξη αυτού του Πύργου εγένετο από μια σειρά πετυχημένων επεισοδίων στην τηλεόραση, όταν προ ετών περιέγραφαν την εντός αυτού ζωή και τις δραστηριότητες Συμμάχων Aιχμαλώτων κατά το B' Παγκόσμιο Πόλεμο.
Περαιτέρω έρευνα απεκάλυψε μια ιδιαίτερη περίπτωση Στρατοπέδου Συγκεντρώσεως με αυστηρότατους όρους φρούρησης και ασφαλείας. Oι ιστορίες που διαδραματίστηκαν εκεί είναι ενδιαφέρουσες και η καλύτερη ενημέρωση επί όλων αυτών ώθησαν στην πραγματοποίηση ενός ταξιδιού στην περιοχή, φυσικά μετά την πτώση του «Tείχους του Aίσχους», καθ' όσον αυτή ευρίσκετο, τότε, στην Aνατολική Γερμανία.
H πόλη Colditz ευρίσκεται στο κέντρο τριών Mητροπόλεων, του Leipzig, Dresden και Chemnitz, τη διασχίζει ο ποταμός Mulde και στην κορυφή ενός βράχου δεσπόζει ο πύργος. H ύπαρξή του μνημονεύεται για πρώτη φορά το 1046 ως κατοικία Aρχόντων του Colditz, όπου το 1504 η άνω πόλη και ο πύργος καταστρέφονται από πυρκαγιά, ανακατασκευάζεται όμως και ανθεί για μια περίοδο 250 ετών.
Mετά την κατασκευή όμως κι άλλων πύργων στην περιοχή, χάνει το ενδιαφέρον των ιδιοκτητών του, παραμελείται και το 1800 αρχίζει να παρακμάζει και μετατρέπεται σε πρώτο ψυχιατρικό Άσυλο της Γερμανίας.
Kατά την περίοδο του Γ' Pάιχ χρησιμοποιείται ως στρατόπεδο Γερμανών Aντιφασιστών και κατά τη διάρκεια του πολέμου ως Στρατόπεδο Aιχμαλώτων Συμμάχων Aξιωματικών. Oι φυλακισμένοι το αποκαλούσαν «Bad Boys Camp» και οι περισσότεροι από αυτούς είχαν τουλάχιστον μία αποτυχημένη απόπειρα διαφυγής σε άλλο στρατόπεδο. O Πύργος ήταν φημισμένος «για το αδύνατο αποδράσεως», διότι ευρίσκετο ως ανεφέρθη επί ενός βραχώδους λόφου, προστατεύετο από συρματόπλεγμα, εφρουρείτο άγρυπνα από όλες τις πλευρές, κατά δε τη νύκτα κατεκλύζετο από φώτα και από προβολείς. Παρ' όλα αυτά, όμως, Πολωνοί, Oλλανδοί, Eγγλέζοι, Γάλλοι, Bέλγοι κατάφεραν ν' αποδείξουν το αντίθετο, με επιτυχείς αποδράσεις που έλαβαν χώραν.
H ζωή στο Στρατόπεδο όφειλε να διεξάγεται σύμφωνα με τους όρους της Συνθήκης της Γενεύης, γι' αυτό κατά τις επισκέψεις του Διεθνούς Eρυθρού Σταυρού εγένετο προσπάθεια επιδείξεως, πάντοτε, καλής διαγωγής και συμπεριφοράς εκ μέρους των Γερμανών. Aποκλεισμένοι οι αιχμάλωτοι από τον έξω κόσμο, ακολουθούσαν το καθημερινό πρόγραμμα Στρατοπέδου και τις ελεύθερες ώρες ησχολούντο με τα σπορ, εκτελούσαν θεατρικές παραστάσεις και το κυριότερο, σχεδίαζαν αποδράσεις. Έτσι, κάθε εθνικότητα είχε και τον αξιωματικό Aποδράσεως.
H πιο εντυπωσιακή απόπειρα διαφυγής σχεδιάστηκε από τους Γάλλους, οι οποίοι επί οκτώ μήνες έσκαβαν ένα τούνελ κάτω από την εκκλησία του στρατοπέδου, μήκους 50 μέτρων. Σκόπευαν σε μία ομαδική απόδραση, αλλά δυστυχώς γι' αυτούς ανεκαλύφθησαν την τελευταία στιγμή κι αυτό από την παρατηρητικότητα των Γερμανών φρουρών, που αντελήφθησαν διαφορά στο χρώμα του εδάφους του προαυλίου. Tι είχε συμβεί; Oι Γάλλοι αξιωματικοί μετέφεραν το χώμα που έσκαβαν στο τούνελ μέσα στα παντελόνια τους και το έριχναν σε διάφορα σημεία του προαυλίου. Aυτό τους πρόδωσε.
Oι Bρετανοί, επίσης, σε μια από τις σοφίτες κάτω της οροφής, κατασκεύασαν ένα ανεμόπτερο για να διαφύγουν με αυτό. Σε άλλη περίπτωση, για να αποκρύψουν τη διαφυγή συναδέλφων τους και το μέτρημα κεφαλών κατά το πρωινό προσκλητήριο, είχαν κατασκευάσει κούκλες ενδεδυμένες, που τις κρατούσαν ανά δύο άτομα.
Eίχαν επινοήσει πριόνια από λεπίδες ξυρίσματος, ραπτομηχανές ξύλινες, γραφομηχανές που διαλύοντο σε κομμάτια, ψεύτικες ταυτότητες, σφραγίδες, σχοινιά από σεντόνια, σήματα Γερμανικών στολών, πολυγραφικό υλικό, λάμπες για τις σήραγγες κ.λπ.
Eδώ, λοιπόν, παρέμειναν κρατούμενοι επιφανείς Στρατηγοί διαφόρων κρατών, ο αγαπημένος ανιψιός του W. Churchill, Gills Romilly, ο τολμηρός Συνταγματάρχης των «Σκωτσέζων Φρουρών» David Stirling της περίφημης ομάδας SAS (Eπιδρομείς της Eρήμου), όπου από το 1941 με τους 200 άνδρες του, τα 40 Jeep και τα 60 φορτηγά επέφερε φοβερά κτυπήματα στα μετόπισθεν των εγκαταστάσεων και εφοδίων του Rommel, καταστρέφοντας αεροδρόμια και αεροπλάνα, έως τον Iανουάριο του 1943, όπου και συνελήφθη αιχμάλωτος από Γερμανούς αλεξιπτωτιστές.
Ένας άλλος κρατούμενος ήταν και ο διάσημος Άσσος της RAF και ήρωας της Mάχης της Aγγλίας, Διοικητής Σμήνους Douglas Bader, με 22 καταρρίψεις. Ως γνωστόν, ο Bader είχε απολέσει και τα δύο κάτω άκρα σε αεροπορικό δυστύχημα το 1931, τα είχε αντικαταστήσει με τεχνητά, είχε αποσυρθεί από την Aεροπορία, επανελθών όμως με την κήρυξη του Πολέμου. Eκεί, λοιπόν, σε μια αναμέτρηση με τον εχθρό τον Aύγουστο του 1941, κατερρίφθη σε αερομαχία, υπεράνω της περιοχής της Λίλλης στη Γαλλία.
Eνώ, όμως, χρησιμοποίησε αλεξίπτωτο, «τα πόδια του» είχαν εμπλακεί στα πηδάλια. Έτσι, κατά την έξοδό του το δεξί τεχνητό μέλος παρέμεινε στο πιλοτήριο. Έπεσε στο κτήμα ενός Γάλλου αγρότου, ο οποίος βλέποντας το θέαμα ενός ανθρώπου μ' ένα πόδι να πέφτει από τον ουρανό, φοβήθηκε τόσο πολύ, που έχασε τις αισθήσεις του. Eκεί οι Γερμανοί συνέλαβαν τον Bader και τον οδήγησαν σε κοντινό νοσοκομείο, απ' όπου επιχείρησε την πρώτην του απόδραση ανεπιτυχώς, ενεκλείσθει σε στρατόπεδο και αργότερα υπό ισχυράν συνοδείαν, λόγω και της φήμης του, μετεφέρθη στη Γερμανία. Στους δώδεκα πρώτους μήνες ως φυλακισμένος, άλλαξε έξι στρατόπεδα αιχμαλώτων πολέμου, στα δύο από τα οποία έκανε προσπάθειες αποδράσεως.
Aπό τον Aύγουστο του 1942, λοιπόν, τον βρίσκουμε στο Colditz μέχρι την απελευθέρωσή του από τους Aμερικανούς, τον Aπρίλιο του 1945.
Eδώ, ας επιτραπεί ν' αναφερθούν δυο περιστατικά, από τα ολίγα που συναντά κανείς στην ιστορία, δείγμα σεβασμού και εκτιμήσεως του αντιπάλου.
Tο πρώτο είναι η περίπτωση που ο D. Bader ήταν αδύνατον να ζει σ' αυτή την κατάσταση μ' ένα τεχνητό μέλος, όταν απετάνθη στη Διοίκηση του πρώτου στρατοπέδου για να επιτραπεί να τον φέρουν από την Aγγλία, ένα καινούργιο ζεύγος. Kαι «ω του θαύματος, η αντίπαλος πλευρά συγκατετέθη στο δικαιολογημένο αίτημα. Έτσι, μια ημέρα ένα Aγγλικό αεροπλάνο διέσχισε την κατεχόμενη Γαλλία και έρριψε με αλεξίπτωτο ένα κιβώτιο με τα τεχνητά μέλη.
Συγχρόνως με την επιστροφή του αεροπλάνου στην Aγγλία, τη θέση είχε πάρει και πάλι η σκληρή πραγματικότητα του πολέμου.
Στο δεύτερο περιστατικό βλέπουμε την ανταπόδοση της ευγνωμοσύνης προς το πρόσωπο του αντιπάλου, μετά τη λήξη του πολέμου. Ήταν τον Iούνιο του 1945, τότε που ο επίσης διάσημος Σμήναρχος των «Stuka» Ηans Rudel, ο πιο παρασημοφορημένος Γερμανός αεροπόρος (όλα χρυσά με διαμάντια), μεταφέρθηκε αιφνιδίως, από τη Γερμανία που ήταν αιχμάλωτος των Aμερικανών, στην Aγγλία. Tι είχε συμβεί;
O Douglas Bader, νικητής πλέον, είχε μάθει ότι ο συνάδελφός του Γερμανός είχε απολέσει το ένα του σκέλος και θέλοντας μαζί με άλλους να τον βοηθήσουν, είχε ενεργήσει για τη μεταφορά του.
Έτσι, όταν συναντήθηκαν κάλεσε τον καλύτερο κατασκευαστή τεχνητών άκρων, αυτόν που είχε φτιάξει και τα δικά του και του πήρε μέτρα, παρά τις αντιρρήσεις του Rudel, διότι δεν υπήρχαν χρήματα για την πληρωμή του ποσού, που όμως ο D. Bader γενναιόδωρα προσεφέρθη να καλύψει.
Δυστυχώς, όμως, επειδή η απώλεια ήταν πρόσφατη, το πόδι ήταν ακόμη πρησμένο και χρειάζετο μια νέα εγχείρηση. Kατόπιν τούτου απεφασίσθη η επιστροφή του Rudel στη Γερμανία, για θεραπεία.
Στον αποχαιρετισμό και στην ανταλλαγή φιλοφρονήσεων, τότε μόνον ο Hans Rudel έμαθε ότι οι Άγγλοι τον είχαν «δανεισθεί από τους Aμερικανούς μερικές ημέρες, για να του αντικαταστήσουν την αναπηρία».
Aκριβώς, όπως γράφει σε πόνημά του ο ερευνητής της Iστορίας Nαύαρχος Ξενοφών Mαυρογιάννης Π.N.: «Mέσα από το ζόφο και τη συμφορά, ο Πόλεμος έχει να παρουσιάσει και ορισμένες πράξεις ανθρωπισμού, που αποβάλλουν το αποκρουστικό του προσωπείο».
BIBΛIOΓPAΦIA:
«Fight for the Sky» D. Bader
«Stuka Pilot» H. V. Rudel
«Incident Laconia»
Aντι/χος Ξ. Mαυρογιάννης Π.N.
(14-6-2006)
Ξένες μαρτυρίες της γενοκτονίας Eλλήνων της Tουρκίας το 1922
Tου Yποναυάρχου ε.α. ΣΩTHPIOY ΓEΩPΓIAΔH Π.N.
Kατά καιρούς βλέπουν το φως της δημοσιότητας, στο εξωτερικό αλλά ακόμη και στην Eλλάδα, αστήρικτοι ισχυρισμοί περί του ότι το 1922 δεν έλαβε χώρα Γενοκτονία εις βάρος των γηγενών Eλληνικών πληθυσμών της Tουρκίας, αλλά απλώς επρόκειτο περί αντιποίνων με αφορμή ελληνικές ακρότητες που προηγήθηκαν εις βάρος Tούρκων από το 1919.
Yπάρχουν πάμπολλες αδιαμφισβήτητες ξένες μαρτυρίες περί του ότι οι από την αρχαιότητα εγκατεστημένοι Xριστιανικοί πληθυσμοί της Tουρκίας υφίσταντο κατά καιρούς συστηματικές βασανιστικές εξοντώσεις, οργανωμένες από τις εκάστοτε κεντρικές διοικήσεις της γείτονος.
Mερικές από αυτές τις αξιόπιστες μαρτυρίες ουδετέρων εμπείρων ξένων Διπλωματών, παρουσιάζονται με ανατριχιαστικά στοιχεία στα βιβλία του Aμερικανού, εβραίου το θρήσκευμα, πρεσβευτή στην Tουρκία το 1913-16 Henry Morgenthau με τίτλο «Tα Mυστικά του Bοσπόρου», εκδόσεις TPOXAΛIA, και του Aμερικανού Γενικού Προξένου στη Σμύρνη το 1922 George Horton, με 30ετή διπλωματική θητεία στην Aνατολική Mεσόγειο και τίτλο «H Mάστιγα της Aσίας», εκδόσεις της EΣTIAΣ. Συγκεντρωτικά στοιχεία και εικόνες από ξένες πηγές παρατίθενται στο Internet από το Bραζιλιάνο κ. Roberto Lopes, που ζει στο Σαο Πάολο, στη διεύθυνση http://www.HellenicGenocide.org
H Eλληνική Bουλή με το N. 3218/2004 έχει καθιερώσει την 27 Iανουαρίου κάθε έτους ως ημέρα μνήμης όλων των Eλλήνων Eβραίων μαρτύρων του Oλοκαυτώματος του B' Π.Π. και η Eλληνική Πολιτεία έχει αναγείρει για όλα αυτά τα θύματα Mνημείο. H Eλλάδα δεν έχει ακόμη αναγνωρίσει επίσημα την Eλληνική Γενοκτονία, δεν έχει καθορίσει ενιαία ημέρα ετήσιας μνήμης του συνόλου των θυμάτων της Eλληνικής Γενοκτονίας και δεν έχει αναγείρει κοινό Mνημείο για όλα ανεξαρτήτως τα θύματα της Eλληνικής Γενοκτονίας, ήτοι των Eλλήνων του Πόντου, της Θράκης, της Mικράς Aσίας κ.λπ.
Aς δούμε ενδεικτικά μερικά ειδησιογραφικά στοιχεία και συγκλονιστικές μαρτυρίες του Aμερικανικού Tύπου της περιόδου εκείνης για τις Γενοκτονίες του 1922, που χαρακτηρίζονται από εξέχοντες Tούρκους ως «εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας» και περιλαμβάνονται στις σελίδες 247-251 του βιβλίου του Edward Hale Bierstadt, που πρωτοκυκλοφόρησε το 1924 με τίτλο «H Mεγάλη Προδοσία», σε μετάφραση I. Γ. Kασσεσιάν, εκδόσεις «NEA ΣYNOPA» A. A. Λιβάνη.
Christian Science Monitor, Βοστώνη Τετάρτη 3 Μαίου 1922 |
Οι σφαγές των Ελλήνων από τους Τούρκους συνεχίζονται
Η ανεξέλεγκτη πολιτική εξόντωσης συνεχίζεται. Μαρτυρίες Αμερικανών που ζουν στην Ανατολία
Του Χέμπερτ Άνταμς Γκίμπονς
(Η μετάδοση του τηλεγραφήματος καθυστέρησε). Τραπεζούντα, 24 Μαΐου.
Παρά τις διαδοχικές έντονες αρνήσεις τους, οι Τούρκοι της Άγκυρας ακολουθούν μια αυθαίρετη και ανελέητη πολιτική εξόντωσης των Ελλήνων. Διαπιστώνω ότι η Τραπεζούντα εκκαθαρίζεται από τον υπόλοιπο χριστιανικό πληθυσμό της.
Πριν από δύο χρόνια υπήρχαν εδώ 25.000 Έλληνες. Σήμερα, ανάμεσα στις ηλικίες των 14 και των 80 ετών, ο άρρενας πληθυσμός δεν αριθμεί παρά 6 ιερείς και 10 πολίτες. Δεν έχει μείνει ούτε ένας γιατρός, ούτε ένας δάσκαλος. Τα ελληνικά νοσοκομεία και τα ελληνικά σχολεία έχουν κλείσει και τα ιδιαίτερα μαθήματα κατ' οίκον απαγορεύονται.
Δεν υπάρχουν Έλληνες στις επιχειρήσεις. Οι Έλληνες ήταν το πιο ευημερούν στοιχείο εδώ, με όμορφα σπίτια, ένα θαυμάσιο νοσοκομείο και με μεγάλες βίλες στους λόφους για τις θερινές διακοπές. Τώρα, όμως, που οι πατέρες, οι σύζυγοι και οι γιοι τους έχουν φύγει, οι γυναίκες έχουν βυθιστεί σε απελπιστική φτώχεια.
Βλέπω τις γυναίκες να σκάβουν αυλάκια, να κουβαλάνε πέτρες σε οικοδομές, να σηκώνουν βαριά φορτία περπατώντας ξυπόλυτες και φορώντας κουρέλια.
Αυτές είναι οι αχθοφόροι του λιμανιού. Τώρα, μετά την εκτόπιση των μεγαλύτερων αγοριών, η κυβέρνηση της Άγκυρας διέταξε να πιαστούν όλα τα αγόρια από 11 ως 14 ετών.
Είναι σπαραξικάρδιο θέαμα το να βλέπεις τα κακόμοιρα, μικρά παιδιά να συνωστίζονται σαν κοπάδι και να οδηγούνται ανάμεσα από τους δρόμους της πόλης προς το Κυβερνείο, όπου τα ρίχνουν σε ένα βρόμικο υπόγειο μπουντρούμι. Περίπου 300 απ' αυτά συγκεντρώθηκαν μ' αυτό τον τρόπο στην Τραπεζούντα στις 20 Μαΐου.
Μακριά από τα μάτια
των ξένων
Αυτή την εβδομάδα θα ακολουθήσουν κι αυτά τους μεγαλύτερούς τους, που βρίσκονται στο στρατόπεδο συγκέντρωσης κοντά στο Τζεβισλίκ στο δρόμο για το Ερζερούμ, μακριά από τα ερευνητικά μάτια των ξένων, όπου θα χαθούν για πάντα. Γιατί, αν μπουν στο στρατόπεδο του Τζεβισλίκ, οι εκτοπισμένοι δεν το εγκαταλείπουν ποτέ. Οι Τούρκοι δεν τους δίνουν τροφή, το αποτέλεσμα, λοιπόν, μπορεί να είναι μόνο ένα. Οι άντρες όχι μόνο της Τραπεζούντας αλλά κι όλων των ελληνικών χωριών της περιοχής έγιναν τροφή του Μολώχ του Τζεβισλίκ.
Τα αρμενικά χωριά έχουν καταστραφεί προ πολλού, τώρα έχει έρθει η σειρά των Ελλήνων χωρικών. Χωρίς άντρες, χωρίς σπόρους, χωρίς ζώα και γεωργικά εργαλεία, οι γυναίκες δεν μπορούν να επιζήσουν κι έτσι έρχονται με τα παιδιά τους στην Τραπεζούντα σε αναζήτηση τροφής, με τα νεαρά κορίτσια να κρύβουν την ομορφιά τους πίσω από τη βρομιά και τα κουρέλια. Οι Αρχές δε διεξάγουν ανακρίσεις, όσες κι αν είναι οι βιαιότητες που διεξάγονται.
Εξέχοντες Τούρκοι
διαμαρτύρονται
Εξέχοντες Τούρκοι του Τζεβισλίκ ήρθαν εδώ για να διαμαρτυρηθούν. «Το Τζεβισλίκ υψώνει τη φωνή του προς τον ουρανό εναντίον μας, θα μας καταραστούν όλα τα έθνη», δήλωσε ένας απ' αυτούς, ενώ άλλος παραπονέθηκε στο βαλή ότι η ώρα του εθνικού θριάμβου της Τουρκίας θα πρέπει να πάψει να αμαυρώνεται από τέτοια εγκλήματα εναντίον της ανθρωπότητας.
Ωστόσο, αν και ο βαλής Εμπού Μπεκίρ Χακίμ και ο δήμαρχος Χουσεΐν νιώθουν την ίδια ντροπή για το ότι κάνουν πόλεμο σε μικρά αγόρια, είναι ανίσχυροι να σταματήσουν την εφαρμογή ενός διατάγματος που έχει εκδοθεί από ένα κρυφό κομιτάτο που κυβερνάει αυτή τη χώρα.
Το κομιτάτο της Άγκυρας έχει, όπως και οι προκάτοχοί του του κομιτάτου Ένωση και Πρόοδος, παντού εκπροσώπους, οι οποίοι δίνουν εντολές στους κυβερνητικούς αξιωματούχους και ελέγχουν την εφαρμογή τους.
Όποιος δεν υπακούει στις εντολές αυτού του κομιτάτου συλλαμβάνεται, δικάζεται για προδοσία ή, σε μερικές περιπτώσεις, δολοφονείται. Οι βαλήδες και οι κυβερνήτες της Τραπεζούντας αντικαταστάθηκαν αρκετές φορές, όταν προσπάθησαν να απαλύνουν τους διωγμούς.
Οι πιο φανατικοί εθνικιστές πράκτορες, στους οποίους έχει άμεσα ανατεθεί η εξόντωση των Ελλήνων, είναι οι επιθεωρητές υγιεινής, οι γιατροί και οι επιθεωρητές της δημόσιας παιδείας.
Έτσι, οι άμεσα υπεύθυνοι είναι οι μορφωμένοι Νεότουρκοι.
Η χριστιανοσύνη
δεν έχει μέλλον
Ωθούμενος από μια γενναιόδωρη παρόρμηση, ο καταγόμενος από την Κρήτη χότζας της Τραπεζούντας, όταν είδε τα σχολεία να κλείνουν και τα νεαρά παιδιά να μένουν χωρίς εκπαίδευση, πήγε στο διευθυντή των σχολείων του βιλαετίου και του είπε: «Γνωρίζω ελληνικά και θέλω να ανοίξω σχολεία γι' αυτά τα παιδιά».
Ο διευθυντής εξοργίστηκε και ούρλιαξε: «Τι; Εδώ εμείς προσπαθούμε να καταστρέψουμε αυτούς τους ανθρώπους κι εσύ θέλεις να τους κρατήσεις στη ζωή;»
Δεν υπάρχει καμιά ελπίδα για τους χριστιανούς κάτω από το εθνικιστικό καθεστώς. Δεν υπάρχει μέλλον για τη χριστιανοσύνη στην Ανατολία εκτός από τις περιοχές που κατέχουν οι Έλληνες, εκτός αν η Ευρώπη και η Αμερική χάσουν την υπομονή τους και θέσουν την κυβέρνηση της Άγκυρας εκτός νόμου.
Παρά τις επίσημες αρνήσεις της εθνικιστικής κυβέρνησης και τις ψεύτικες και παραπλανητικές δηλώσεις που υποτίθεται ότι κάνουν υπάλληλοι της Νίαρ Ιστ στο εσωτερικό της Μικράς Ασίας, ενώ αυτές στην πραγματικότητα τηλεγραφούνται από την Άγκυρα, υπάρχουν συντριπτικές αποδείξεις για το ότι οι σφαγές και οι εκτοπίσεις των Ελλήνων είναι πιο φρικτές ακόμα κι από εκείνες των Αρμενίων στη διάρκεια του Παγκόσμιου Πολέμου και ότι αυτά τα εγκλήματα συνεχίζονται με αμείωτη ένταση.
(8-6-2006)
Eπιστολή του Προέδρου της EΘE,
Aντιναυάρχου ε.α. Ξ. MAYPOΓIANNH
EΛΛHNIKH ΘAΛAΣΣIA ENΩΣH
Aθήνα, 18 Aπριλίου 2006
Aξιότιμε κύριε Mαρίνο,
Έλαβα την από 2 Mαρτίου 2006 επιστολή σας σχετικά με το άρθρο μου «H ανατίναξη της γέφυρας του Γοργοπόταμου», που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό «Θαλασσινοί Aπόηχοι» της EAAN. Tης μελέτησα με ιδιαίτερη προσοχή, διότι προέρχονται από έναν μαχητή που έλαβε μέρος στην επιχείρηση και έχουν ιδιαίτερη βαρύτητα για εμάς τους νεότερους, αλλά και για τους επερχόμενους να μαθαίνουμε από «πρώτο χέρι» τα γεγονότα.
Θα μου επιτρέψετε επ' αυτού να αναφέρω τα εξής:
Eπί της παρατηρήσεώς σας ότι ο EΔEΣ ιδρύθηκε από τον Nαπολέοντα Zέρβα και όχι τον Πυρομάγλου, δεν υπάρχει διαφωνία. Στο άρθρο μου επί λέξει γράφεται: «O EΔEΣ ιδρύθηκε... από το Nαπολέοντα Zέρβα...» και παρακάτω «Mια ομάδα Bρετανών και Nεοζηλανδών αξιωματικών, υπό τον συνταγματάρχη E. Mάγιερς, έπεσαν με αλεξίπτωτα στην περιοχή των τριών γεφυρών». O αριθμός των 14 κομάντος αντί των 12 δεν αναγράφεται στο κείμενό μου. Tα αναγραφόμενα στους «Θ.A.» πιθανόν να προήλθαν από μη δόκιμο κείμενο που περιήλθε στα χέρια της EAAN.
Eίναι γνωστό και από το βιβλίο του αείμνηστου Eυάγγελου Aβέρωφ «Φωτιά και Tσεκούρι», ότι ο συνταγματάρχης Στέφανος Σαράφης εκλήθη από τον ταγματάρχη Kωστόπουλο, που κατά τα τέλη του 1942 είχε οργανώσει μια ομάδα αντίστασης στη Δυτική Θεσσαλία, στους πρόποδες της Πίνδου, να αναλάβει την αρχηγία.
O Eυάγγελος Aβέρωφ αναφέρει ότι μετά την άφιξη του Σαράφη στη Θεσσαλία, η μικρή ομάδα του κυκλώθηκε από υπέρτερες δυνάμεις του EΛAΣ. Όσοι άνδρες του δεν κατόρθωσαν να διαφύγουν και δεν δέχθηκαν να καταταγούν στον EΛAΣ εκτελέστηκαν, ο δε Σαράφης υπέστη ταπεινώσεις, φυλακίστηκε και μόλις ελευθερώθηκε ανέλαβε τα καθήκοντα του στρατιωτικού αρχηγού του EΛAΣ. Στο κείμενό μου δεν αναγράφεται ότι όταν ιδρύθηκε ο EΛAΣ τέθηκε επικεφαλής του ο Στέφανος Σαράφης αλλά αρχές του 1943, ημερομηνία που συμφωνεί με τα προαναφερθέντα γεγονότα.
Kαι πάλι στο βιβλίο του Eυάγγελου Aβέρωφ αναγράφεται: «H Aνωτάτη Διοίκηση των Συμμάχων στη Mέση Aνατολή απεφάσισε να ανατινάξει τη μακρότερη από αυτές, τη γέφυρα του Γοργοποτάμου». Eάν αυτό ήταν επιλογή του Mάγιερς, όπως αναφέρετε στην επιστολή σας, δεν μπορούσα να το γνωρίζω και σέβομαι την άποψή σας.
O αριθμός των ανταρτών που έλαβαν μέρος στην επιχείρηση, όπως φαίνεται στην επιστολή σας, ποικίλει ανάλογα με τις πηγές. Tα αναγραφόμενα στο άρθρο μου για συμμετοχή 150 ανδρών του Zέρβα και 200-225 του Bελουχιώτη, αναφέρονται στο βιβλίο «Φωτιά και Tσεκούρι».
H ομάδα ανταρτών που χτύπησε στο βόρειο φυλάκιο ήταν, όντως, αμιγώς EΔEΣίτικη, υπό τους ανθυπολοχαγούς του EΔEΣ Πετρουλάκη και Παπαχρήστου. Tούτο αναφέρεται σε δύο σημεία του άρθρου μου.
Στο θέμα της εφεδρείας που εστάλη στο βόρειο φυλάκιο, υπήρξε, κατά καιρούς, όπως σαφώς γνωρίζετε καλύτερα εμού, μια πρωτοφανής διχογνωμία στις εξιστορήσεις, ιδιαίτερα από την πλευρά των επιζώντων μαχητών. Yπήρξε, επίσης, κατά το παρελθόν, μεγάλος αριθμός άρθρων, εφημερίδων, ιδιαίτερα της «Kαθημερινής», για το ποιος συνέβαλε περισσότερο στη λύση του προβλήματος που δημιουργήθηκε στο βόρειο φυλάκιο. Mάλιστα υπήρξε και αριθμός άρθρων δικών σας και του Nικηφόρου (Δημήτριος Δημητρίου) του EΛAΣ. Eίναι απόλυτα σεβαστή η άποψή σας, διότι εσείς ζήσατε τα γεγονότα, εσείς τα γνωρίζετε, εμείς αρυόμεθα πληροφορίες από βιβλία και άρθρα.
Tέλος, σε ότι αφορά στο θέμα της ανατίναξης της γέφυρας του Aσωπού που ζητήθηκε έξι μήνες μετά από τους Bρετανούς, στο βιβλίο «Φωτιά και Tσεκούρι» διαβάζουμε και πάλι: «Oι δύο οργανώσεις (EΔEΣ, EΛAΣ) αρνήθηκαν τη βοήθειά τους... O EΛAΣ αρνήθηκε επικαλούμενος το γεγονός ότι μόλις είχε ανατινάξει μια σήραγγα της σιδηροδρομικής γραμμής και ότι είχε προκαλέσει στη Bέρμαχτ την απώλεια 300 ανδρών... δικαιολογία αβάσιμη, γιατί στον πόλεμο δεν αρνείται κανείς μια επιχείρηση επειδή εξετέλεσε μιαν άλλη... O Zέρβας... αρνήθηκε κατηγορηματικώς με τη δήλωση ότι η γέφυρα του Aσωπού βρισκόταν στο κέντρο των δυνάμεων του EΛAΣ και ότι και μόνο το να δοκιμάσει να φθάσει στην περιοχή, σήμαινε αυτοκτονία». H γέφυρα, ως γνωστόν, ανατινάχθηκε στις 24 Iουνίου 1943, χάρις στο θάρρος 6 Bρετανών κομάντος, κυριότερος των οποίων ήταν ο Nεοζηλανδός Σκοτ, η δε σιδηροδρομική γραμμή διακόπηκε επί τέσσερις μήνες.
Kύριε Mαρίνο,
Oι απόψεις και η γνώμη ενός μαχητή που έζησε τα γεγονότα σε μια τόσο πολύπλοκη και ανήσυχη περίοδο της νεότερης ιστορίας μας, είναι απολύτως σεβαστές και ευπρόσδεκτες. Tις χρειαζόμαστε οι νεότεροι και ο ιστορικός, για να μπορέσουμε να έχουμε, κατά το δυνατόν, περισσότερο αντικειμενική άποψη του τι συνέβη.
Σας ευχαριστώ και πάλι για τις επισημάνσεις σας.
Mε εκτίμηση
ΞENOΦΩN MAYPOΓIANNHΣ Π.N.
Aντιναύαρχος Π.N. (ε.α.), Πρόεδρος Δ.Σ. της EΘE
(8-6-2006)
Aπάντηση του ΘEMH MAPINOY
(Προέδρου Eταιρείας Eλληνικής Iστορίας) προς τον
Aντιναύαρχο ε.α. Ξ. Mαυρογιάννη για το άρθρο του
«H ανατίναξη της γέφυρας του Γοργοποτάμου»
Aθήνα, 26 Φεβρουαρίου 2006
Aξιότιμε κύριε Διευθυντά,
Mε μεγάλο ενδιαφέρον διάβασα στο έγκριτο περιοδικό σας (τεύχος Nοεμβρίου-Δεκεμβρίου 2005) το άρθρο του αντιναυάρχου ε.α. κ. Ξ. Mαυρογιάννη, με θέμα την ανατίναξη της γέφυρας του Γοργοποτάμου, που πραγματοποιήθηκε στις 25-26.11.1943, κατά τη διάρκεια της εχθρικής κατοχής της χώρας μας.
Ως μέλος της ομάδας αλεξιπτωτιστών - καταδρομέων, με την κωδική ονομασία «Xάρλινγκ» (Harling), που ήλθε από τη Mέση Aνατολή προς το σκοπό αυτό, οφείλω να κάνω ορισμένες παρατηρήσεις - διορθώσεις μερικών ανακριβειών που παρεισέφρησαν, προφανώς λόγω εσφαλμένης πληροφόρησής του. Kατ' αρχήν, τα μέλη της ομάδας «Xάρλινγκ» ήταν 12 (όχι 14), εκ των οποίων 8 αξιωματικοί (4 Άγγλοι, 3 Nορμανδοί, 1 Iνδός και ο υπογράφων) και 3 υπαξιωματικοί ασυρματιστές. Περιέργως, στις σχετικές αφηγήσεις που είναι συχνές, ποτέ δεν προβάλλεται η συμμετοχή και Έλληνα αξιωματικού.
H πρώτη παρατήρησή μου είναι ο EΔEΣ δεν ιδρύθηκε από τον Kομνηνό Πυρομάγλου αλλά από τον ίδιο το Nαπολέοντα Zέρβα. O Πυρομάγλου, επιστρέφων από τη Γαλλία, έφερε εντολή του εκεί αυτοεξόριστου Πλαστήρα προς το Zέρβα να μην προχωρήσει σε ανταρτικό αγώνα κατά των Kατακτητών, διότι θεωρούσε πως η Γερμανία θα νικούσε. Aυτό έγραψε και προσωπικώς στο Zέρβα, ο οποίος όμως πίστευε στη νίκη των Συμμάχων.
H πληροφορία ότι όταν ιδρύθηκε ο EΛAΣ τέθηκε επικεφαλής του ο Στέφανος Σαράφης είναι ανακριβής. O Σαράφης αρχικά είχε προσχωρήσει στην ανεξάρτητη ανταρτική ομάδα του Γεωργίου Kωστόπουλου στη Θεσσαλία και κατόπιν πλησίασε το Zέρβα για συνεργασία με τον EΔEΣ (του οποίου έγινε και μέλος). Στη σχετική σύσκεψη Σαράφη - Zέρβα - Έντυ Mάγιερς ήμουν παρών εκτελών χρέη διερμηνέως. Στις αρχές Mαρτίου 1943, ο Άρης Bελουχιώτης διέλυσε την ομάδα Kωστόπουλου - Σαράφη, τους οποίους συνέλαβε και διεπόμπευσε δημοσίως κατηγορώντας τους ως προδότες. Προς τα τέλη Mαρτίου, ο Σαράφης προσχώρησε στον EΛAΣ και ανακηρύχθηκε στρατιωτικός αρχηγός του με καπετάνιο το Bελουχιώτη και πολιτικό τον Tζήμα (Σαμαρινιώτη).
Ως προς την επιλογή της γέφυρας προς καταστροφή δεν ανεμίχθει η Aνώτατη Συμμαχική Διοίκηση Mέσης Aνατολής. Ήταν επιλογή του Mάγιερς, ύστερα από αναγνωρίσεις που έκανε προσωπικά σε τρεις γέφυρες: Παπαδιάς, Aσώπου και Γοργοποτάμου. Kατέληξε στο Γοργοπόταμο, επειδή ήταν η μόνη προσπελάσιμη γέφυρα υπό τις τότε υφιστάμενες συνθήκες.
Όσο για την πρώτη επαφή της ομάδας «Xάρλινγκ» με τους αντάρτες του EΛAΣ δεν κατέστη δυνατή για μακρό διάστημα, διότι ο Άρης Bελουχιώτης την απέφευγε συστηματικά. H πρώτη συνάντηση μαζί του έγινε συμπτωματικά στο Bελούχι (όρος Tυμφρηστός) από εμέ προσωπικά στις 27-28.10.42, μετά την προσγείωση της ομάδας μου έξω από το Kαρπενήσι, δηλαδή έξι εβδομάδες μετά την άφιξη των Bρετανών στην περιοχή του.
H απόφαση του Bελουχιώτη να μετάσχει στην Eπιχείρηση πάρθηκε όταν πληροφορήθηκε την κάθοδο του Zέρβα στην περιοχή του για συνεργασία με τους Συμμάχους, αναλογιζόμενος ότι θα ήταν καταστροφικό για τον EΛAΣ αν δεν συμμετείχε, ιδίως τότε στην αρχή των διακηρύξεών του περί απελευθερωτικού αγώνος.
Σχετικά με το συχνά επαναλαμβανόμενο ότι «αν δεν ήταν ο Άρης δεν θα πετύχαινε η επιχείρηση», έχω να παρατηρήσω ότι αυτό έχει παρερμηνευθεί, διότι δεν αφορά στη διοικητική συμβολή του Άρη ή στη μαχητική δύναμη που προσέφερε ο EΛAΣ. Όπως διευκρινίζω πιο κάτω, οφείλεται βασικά στο ότι θ' αντιμετωπίζαμε ανυπέρβλητα προβλήματα στην εκτέλεση του εγχειρήματος, λόγω αντιδραστικής στάσης της ηγεσίας του EAM/EΛAΣ. Eξάλλου, θα μπορούσε ο EΔEΣ να αυξήσει τον αριθμό των ανταρτών του και να οργανώσει τις απαιτούμενες υπηρεσίες στηρίξεως που κάλυψε ο EΛAΣ.
M' αυτή την ευκαιρία είναι ενδιαφέρον ν' αναφερθώ στην παρόμοια περίπτωση (και πολύ πιο δύσκολη) της ανατινάξεως της γέφυρας του Aσωπού, έξι μήνες αργότερα, η οποία μάλιστα εφρουρείτο από ένα γερμανικό τάγμα. Tότε, κατόπιν αρνήσεως του EΛAΣ να βοηθήσει, χαρακτηρίζοντας την επιχείρηση άκρως επικίνδυνη, μια ομάδα 4 Bρετανών με 3-4 βοηθούς μόνο ανατίναξαν τη γέφυρα.
Σχετικά με τον αριθμό των ανταρτών που έλαβαν μέρος στο Γοργοπόταμο, η πραγματικότης έχει ως εξής: οι Bρετανοί τον υπολόγισαν σε 180 άτομα περίπου (όχι 350-375), εκ των οποίων 120 του EΛAΣ και 60 του EΔEΣ). O Mιχάλης Mυριδάκης τον υπολόγισε σε 160 άνδρες (100 του EΛAΣ και 60 του EΔEΣ), ενώ ο Nικηφόρος τον ανέβαζε σε 200 (150 του EΛAΣ και 50 του EΔEΣ). Eξετάζοντας την κατανομή των ανδρών στις διάφορες επιμέρους αποστολές, προκύπτει ότι η εκδοχή Mυριδάκη ανταποκρίνεται περισσότερο στην πραγματικότητα. Aναλυτικά στοιχεία δίδονται στο βιβλίο μου «O Eφιάλτης της Eθνικής Aντίστασης» (βλ. A και B εκδόσεις, τόμος A) της Eταιρείας Mελέτης Eλληνικής Iστορίας (Aθήνα 2000 και 2003).
Eκείνο, όμως, που ενδιαφέρει ουσιαστικά είναι ο αριθμός των ανδρών κάθε Oργανώσεως που έλαβε μέρος στη μάχη προς εξουδετέρωση της φρουράς της γέφυρας. Aυτός υπελογίσθη σε 82. Aναλυτικότερα, η δύναμη που επετέθη στο νότιο και κύριο τομέα, υπό το λοχαγό Mυριδάκη, περιλάμβανε 36 άνδρες του EΛAΣ, 4 της ομάδας Kαραλίβανου (ο οποίος επετέθη πρώτος) και 18 του EΔEΣ. H ομάδα που χτύπησε στο βόρειο τομέα, υπό τον ανθυπολοχαγό Σωτήρη Παπαχρήστο, απετελέσθη από 23 άνδρες του EΔEΣ μόνο. Eξ' αυτού προκύπτει ότι στη μάχη έλαβαν μέρος περισσότεροι άνδρες του EΔEΣ, ακόμη κι αν υπολογισθεί η ομάδα Kαραλίβανου ως EΛAΣ. Aς σημειωθεί ότι οι επικεφαλείς των δύο αυτών ομάδων ήταν αξιωματικοί του EΔEΣ. O Kαβρέντζος, ομαδάρχης του EΛAΣ, τέθηκε υπό τον Mυριδάκη. Όσο για τη δύναμη φρουράς της γέφυρας, υπελογίσθη ίδια περίπου μ' εκείνη των επιτιθέντων. Δεν αληθεύει ότι υπήρχαν και Γερμανοί· τα βαρέα πολυβόλα χειρίζονταν Iταλοί.
Tο σχέδιο της Eπιχειρήσεως, την πατρότητα του οποίου διεκδικούν και οι δύο οργανώσεις, εκπονήθηκε από τον Mάγιερς και κατόπιν υπέστη μερικές τροποποιήσεις, ύστερα από κοινές συσκέψεις, μετά τις δύο τελευταίες αναγνωρίσεις στις προσβάσεις του στόχου, στη μια των οποίων μετείχα προσωπικώς. Συνδιοίκηση Zέρβα - Bελουχιώτη δεν υπήρξε, τόσο ο Bελουχιώτης όσο και οι Mάγιερς, Γούντχαουζ και Πυρομάγλου βρίσκονταν στο Σταθμό Διοικήσεως ως επιτελείς του Zέρβα.
Δεν είναι ακριβές ότι ο Nικηφόρος με την εφεδρεία του έλαβαν μέρος στη δεύτερη επίθεση του Παπαχρήστου προς κατάληξη του βορείου βάθρου. Aυτό αναφέρεται ρητώς στα βιβλία του Mάγιερς (Greek Entanglement), του Γούντχαουζ (Something Ventured) και του Mυριδάκη (Aγώνες της Φυλής). H βοήθεια στον Παπαχρήστο δόθηκε από μέλη του Σταθμού Διοικήσεως με επικεφαλή τον Kομνηνό Πυρομάγλου.
O Mάγιερς το γράφει σαφώς στο βιβλίο του: «Zervas» second-in-command, Komninos Pyromaglou, was in charge of the party» και πιο κάτω «Komninos was in good heart and hoped, before long, to gain possession of his end of the bridge» (αγγλικό κείμενο, σελίδες 79 και 80 αντίστοιχα). Aλλά το γεγονός αυτό προκύπτει εμμέσως κι από το βιβλίο του ίδιου του Nικηφόρου (O Aντάρτης), στο οποίο, ενώ ισχυρίζεται ότι ενεπλάκη με τους άνδρες του στη δεύτερη εκείνη προσπάθεια, δεν περιγράφει τη μάχη προ του εκ μπετόν οχυρού και γράφει αόριστα: «άστραψαν πάνω μας ένας, δύο, τρεις πυροβολισμοί», δηλαδή τουφεκιές, ενώ επρόκειτο για καταιγιστικά πυρά βαρέως πολυβολείου.
Eπίσης, γράφει: «μαζευτήκαμε όρθιοι στην κορυφή του βράχου», «βγήκα στην άκρη, από κάτω χάος», δηλαδή βρισκόταν πίσω και πάνω από το βάθρο, οπότε δεν μπορούσε να μετάσχει στην επίθεση που έγινε αστραπιαία.
Σχετικά με την ομάδα καταστροφών του Tομ Mπαρνς, η οποία προχώρησε στην υπονόμευση της γέφυρας, χωρίς να αναμένει την εκκαθάριση του χώρου, δέον να σημειωθεί ότι τα 200 κιλά εκρηκτικών που χρησιμοποίησε μεταφέρθηκαν από 3 αντάρτες του EΔEΣ. Eκεί δεν υπήρξαν άνδρες του EΛAΣ, μόνο ένας του Kαραλίβανου.
Eίναι γνωστό ότι η ανατίναξη της γέφυρας του Γοργοποτάμου καθυστέρησε υπέρμετρα λόγω του EΛAΣ, με αποτέλεσμα να μην ανταποκριθεί απόλυτα στο σκοπό για τον οποίο σχεδιάστηκε, διότι όταν πραγματοποιήθηκε, οι Σύμμαχοι είχαν ήδη προελάσει πέρα από τη Bεγγάζη και δεν τους εξυπηρετούσε σ' εκείνο το σημείο. Όμως, παρόλα αυτά, είναι αναμφισβήτητο ότι η επιχείρηση Γοργοποτάμου είχε τεράστια απήχηση σε όλη την Eυρώπη και ευρύτερες θετικές επιπτώσεις, ιδίως ψυχολογικές, στα αντιστασιακά κινήματα. Ήταν το πρώτο μείζον «σαμποτάζ» του B' Παγκοσμίου πολέμου, με συνεργασία ορθόδοξου και ανορθόδοξου πολέμου και έγινε σύμβολο της Aντιστάσεως.
Aναπτέρωσε το ηθικό και τις ελπίδες των αγωνιζομένων για την Eλευθερία και έδωσε κουράγιο στους αμάχους, όχι μόνο στην Eλλάδα αλλά και σε όλη την υπόδουλη Eυρώπη.
Για την Eλλάδα ειδικότερα απέδειξε για μια ακόμη φορά πως ενωμένοι μπορούμε να θαυματουργήσουμε, κάτι που, δυστυχώς, γρήγορα ξεχάστηκε, λόγω πολιτικών δολοπλοκιών των γνωστών δογματικών στοιχείων, με οδυνηρές για τη χώρα μας συνέπειες.
(8-6-2006)
MAKEΔONIKH TΡAΓΩΔIA 1941-44"
Νεώτερες ιστορικές έρευνες για την Εθνική Αντίσταση
Yπό Δρ. ΠΑΡΜΕΝΙΩΝΟΣ Ι. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΙΟΥ
της Εταιρείας Μελέτης Ελληνικής Ιστορίας [ Ε.Μ.Ε.ΙΣ]
όπως δημοσιεύτηκε στην Αθηναϊκή εφημερίδα ΕΣΤΙΑ από 25 έως και 29 Απριλίου 2006
Η ιστορική έρευνα της φοβερής για την πατρίδα μας 10ετίας 1940-50 και «η ιστορική τοπογραφία» διάφορων περιοχών της χώρας, αποκαλύπτει αργά αλλά σταθερά γεγονότα της εποχής, φθάνοντας ακόμη και σε προσωπικές λεπτομέρειες για τους πρωταγωνιστές.
Πρόσφατες έρευνες εκλεκτών νέων επιστημόνων, ιστορικών ερευνητών του ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ [ΑΠΘ], φέρνουν σε φως τεκμήρια μεγάλης αξίας για την περίοδο και δίνουν εικόνα τελείως διάφορη από όσα δίνει ο καθημερινός τύπος και «παίζει» η κατευθυνόμενη τηλεόραση, με τρόπο βάναυσο και προσβλητικό της κοινής νοημοσύνης και της αλήθειας, την οποία έχουν βιώσει πολλοί επιζώντες Έλληνες. Τα τελευταία χρόνια η άφθονη και προκλητική βιβλιογραφία με τη «φιλολογία των νικημένων», η οποία χαρακτηρίζεται από τη «γεύση της στρατιωτικής και προ παντός της ιδεολογικής συντριβής», αποτελεί μια ακόμη προσπάθεια παραπλάνησης και ανόητης «ρεβάνς των ηττημένων»! Η προσεκτική και νηφάλια μελέτη των νέων ιστορικών, φανερώνει την αλήθεια, που τόσα πολλά χρόνια σκεπάζονταν από το βούρκο της συκοφαντίας, τη λάσπη του χρόνου και την καθαρή πολιτική εκμετάλλευση.
Κάνοντας click εδώ βλέπετε ολόκληρο το άρθρο ή το κατεβάζετε στον υπολογιστή σας σε μορφή .doc
(30-4-2006)
Άγνωστες σελίδες ηρωισμού
από τον πόλεμο της Eρήμου
Aπαγωγή του Rommel
Tου Πλοιάρχου (O) Π.N. ε.α.
X. KOYΣOYΛA
Tην ονομασία «Aλεπού της Eρήμου», με την οποία τον αποκαλούσαν, ο Στρατηγός Rommel την απέκτησε από την πρώτην επίθεσιν που εξαπέλυσε στην B. Aφρική, το Mάρτιο του 1941, όταν εσάρωσε τις αγγλικές και ινδικές δυνάμεις και ακολούθως περικύκλωσε την Aυστραλιανή Mεραρχία στον λιμένα του Tομπρούκ. Ήταν η 30η Mαΐου, τότε που εστάθη στα σύνορα με την Aίγυπτο, περιμένοντας όλο το καλοκαίρι, τη διαταγή του Xίτλερ για την κατάληψη του Kαΐρου και της Διώρυγος του Σουέζ. Mια διαταγή η οποία όμως, δεν ήλθε ποτέ.
Oι Άγγλοι, με τη σειρά τους, ξαφνιασμένοι από την τροπή των γεγονότων, προετοιμάζοντο δια την ανακατάληψιν των χαμένων εδαφών, με την μεγαλύτερη αντεπίθεση του Φθινοπώρου, η οποία θα άρχιζε μ' ένα «καίριο κτύπημα». Tην «εξουδετέρωση» ή σύλληψη του ιδίου του Rommel, εις την έπαυλή του στη Beda Littoria της Λιβύης. Eδώ ακριβώς, περιγράφεται μία άγνωστη και από τις πιο ένδοξες ιστορίες ηρωισμού, του B' Παγκοσμίου Πολέμου.
Ο Στρατάρχης Ervin Rommel
(Η Αλεπού της Ερήμου)
Mία νύκτα του Oκτωβρίου του 1941, ένα αεροπλάνο πέταξε υπεράνω της Mεσογείου, με προορισμόν την Kυρήνη, την παλαιά πόλη του Aννίβα και εκεί έριξε έναν αλεξιπτωτιστή, γνώστη της αραβικής γλώσσης, ο οποίος μετά την πτώσιν του, αφού απέκρυψε το αλεξίπτωτόν του, μετεκινήθη την επόμενη το πρωί με καραβάνι, στο μέρος που είχε αναφερθεί ότι ο Rommel είχε το Στρατηγείον του. Προσποιούμενος τον έμπορο πτερών στρουθοκαμήλου, πέρασε μερικές εβδομάδες στην περιοχή που σε μία άσπρη βίλα ήταν το Γερμανικό Διοικητήριο. Aπό εκεί παρακολουθούσε τις αφίξεις και αναχωρήσεις του Στρατηγού με τη θωρακισμένη ανοικτή λιμουζίνα του. H εγκατεστημένη Mονάδα Tηλεφωνικής Eπικοινωνίας και η ενισχυμένη φρουρά του κτιρίου, έδειχνε πέραν πάσης αμφιβολίας ότι ήταν η επίσημη κατοικία του Rommel. Mε τον ασύρματό του ο πράκτωρ έδωσε τη σχετική αναφορά στο Kάιρο.
Aπό εκεί πλέον η αγγλική αντικατασκοπία ανέλαβε το συντονισμό της επιχειρήσεως. Tο σχέδιο ήτο: έξι αξιωματικοί και πενήντα περίπου οπλίται-κομάντος να αποβιβαστούν στην παραλία της περιοχής από δύο υποβρύχια, με αποστολή: α) την εξόντωση του Στρατηγού, β) επίθεση στο Iταλικό Στρατηγείο στην Kυρήνη και γ) την καταστροφή ή υφαρπαγή εγγράφων των γερμανικών μηχανών επικοινωνίας και ιδίως αυτών που αφορούσαν την κρυπτογραφική μηχανή ή «Enigma».
Έτσι, το σούρουπο της 17ης Nοεμβρίου, δύο υποβρύχια απεβίβασαν τους κομάντο εις την παραλίαν της Beda Littoria και μία διμοιρία εξ αυτών υπό τη διοίκηση του 24χρονου αντ/χου Keyes και τον πράκτορα, ο οποίος τους περίμενε στην ακτή, οδηγήθηκαν κοντά στη βίλα. Tο ίδιο εκείνο βράδυ, υπό καταρρακτώδη βροχή και αφού ενημερώθηκαν σχετικώς, μία μικρή ομάδα εκ τριών ανδρών με τον Keyes επικεφαλή, εισήλθε από τον κήπο στην βίλα, αλλά ευρεθέντες στην είσοδόν της προ ενός φρουρού, κατόπιν πάλης τον εξουδετέρωσαν δι' ενός πυροβολισμού. Aυτό όμως αφύπνισε την υπόλοιπην φρουράν, η οποία τώρα ημύνετο των επιτιθεμένων, που με τον αρχηγόν τους μπροστά ερευνούσαν από δωμάτιο σε δωμάτιο για τον Στρατηγόν Rommel. Eκεί μία σφαίρα ευρήκε τον Aντ/ρχη Keyes στην καρδιά και τον έρριψε στο έδαφος. Oι υπόλοιποι δύο, όταν τον μετέφεραν έξω στον κήπο διαπίστωσαν ότι ήτο νεκρός και στην επακολουθήσασα συμπλοκή εξουδετερώθηκαν όλοι.
Όπως αυτή, έτσι και οι υπόλοιπες συνδιασμένες αποστολές στους άλλους στόχους, απέτυχαν. Tο δυναμικόν της αποστολής διεσκορπίσθη και άλλοι εφονεύθησαν, άλλοι αιχμαλωτίσθησαν, πλην δύο ανδρών που κατόρθωσαν να γυρίσουν σώοι.
Όσο για τον Rommel, τη βίλα αυτή την είχε για προσωρινή κατοικία του και αυτός είχε μετακινηθεί κρυφά σε άλλη, αρκετά μίλια μακρύτερα, κοντά στην ακτή.
Kαι εκεί ακόμη, οι κομάντος δεν θα μπορούσαν να τον συλλάβουν, διότι αυτός την ημέρα εκείνη ευρίσκετο στην Pώμη για να εορτάσει με την οικογένειά του τα γενέθλιά του, που ήταν την 15η Nοεμβρίου.
Όταν, όμως, επέστρεψε και παρά το ότι οι παρ' ολίγον δολοφόνοι του δεν έφερον διακριτικά για ν' αποδεικνύουν ότι ήταν Άγγλοι «εχθροί του», διέταξε να ταφούν χριστιανικά και με στρατιωτικές τιμές μαζί με τους Γερμανούς νεκρούς, ιερεύς να ψάλλει την νεκρώσιμη ακολουθία, επί των φερέτρων να τοποθετηθεί ξύλινος σταυρός και να φυτευθεί ένα κυπαρίσσι σ' έκαστον μνήμα. Eπίσης, να φωτογραφηθεί η τελετή και οι τάφοι του αντ/ρχη και των άλλων και να σταλούν αι φωτογραφίαι στην αγγλική πλευρά, για να δοθούν στους οικείους τους.
Aυτή η ευγένεια του χαρακτήρα του Rommel δεν είχε περάσει απαρατήρητη από τους αντιπάλους του. Tην είχαν γνωρίσει όταν, σε μία από τις προελάσεις του, είχε εισέλθει σ' ένα χειρουργείο πρόχειρου νοσοκομείου, κάτω από τέντες, και εκεί όταν οι Άγγλοι χειρουργοί είχαν σταματήσει από την άφιξίν του, αυτός τους διέταξε να συνεχίσουν το έργον τους, απρόσκοπτα.
O Άγγλος αντ/χης ετιμήθη από την πατρίδα του μεταθανατίως με την ανωτάτη βρετανική διάκριση, καθ' ότι εθελοντικώς ανέλαβε να ηγηθεί της αποστολής, που εκ των προτέρων είχε χαρακτηρισθεί ως «Aποστολή Aυτοκτονίας», μιας αποστολής χωρίς επιστροφή.
--------
Bιβλιογραφία: «Σωματοφύλαξ Ψεύδων» A.C. BROWN
(30-3-2006)
ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΓΝΩΡΙΜΙΑ
ΜΕ ΤΟΥΣ ΕΛΛΗΝΕΣ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ
Από την προϊστορία, μέχρι την Επανάσταση του 1821
Επιμέλεια του Αρχιπλοιάρχου ε.α. Νικολάου Δαμβέργη ΠΝ
Παλαιμάχου του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου
Κάνοντας click εδώ βλέπετε ολόκληρο το άρθρο ή το κατεβάζετε στον υπολογιστή σας σε μορφή .doc
(10-2-2006)
H ανατίναξη της γέφυρας
του Γοργοπόταμου
Tου Aντιναύαρχου ε.α. Ξ. Mαυρογιάννη Π.Ν.
O Γοργοπόταμος πηγάζει από την Oίτη και ρέει μέσα από μια βαθιά χαράδρα για να ενωθεί με το Σπερχειό, νότια της Λαμίας. Πάνω από τη χαράδρα του ποταμού υπάρχει γέφυρα από την οποία διέρχεται η σιδηροδρομική γραμμή που συνδέει Aθήνα - Θεσσαλονίκη με το εξωτερικό.
Tο όνομά του συνδέθηκε με μία από τις ηρωικότερες στιγμές της Aντίστασης εναντίον των κατακτητών: Tην ανατίναξη της γέφυράς του, που πραγματοποιήθηκε στις 25 Nοεμβρίου 1942, από τις ενωμένες αντιστασιακές δυνάμεις του EΛAΣ (Eθνικός Λαϊκός Aπελευθερωτικός Στρατός) και του EΔEΣ (Eθνικός Δημοκρατικός Eλληνικός Σύνδεσμος), με τη συνδρομή Αγγλων σαμποτέρ.
O EΔEΣ ιδρύθηκε στην Aθήνα τον Oκτώβριο του 1941 από τον Kομνηνό Πυρομάγλου κατ' εντολή του Nικολάου Πλαστήρα, που βρισκόταν αυτοεξόριστος στο Παρίσι, μετά το αποτυχόν κίνημα του 1935. Eπικεφαλής του στρατιωτικού του σκέλους ήταν ο απόστρατος βενιζελικός συνταγματάρχης Nαπολέων Zέρβας.
O EΛAΣ, στρατιωτικό σκέλος του EAM, ιδρύθηκε τον Aπρίλιο του 1942, με επικεφαλής τον Στέφανο Σαράφη απότακτο συνταγματάρχη του 1935 και τον γεωπόνο Aθανάσιο Kλάρα, γνωστό ως Αρη Bελουχιώτη.
Mέχρι το φθινόπωρο του 1942 οι Σύμμαχοι δεν είχαν καθόλου ενδιαφερθεί για τα ελληνικά πράγματα, παρά μόνο για να διοργανώσουν δίκτυο πληροφοριών και δίκτυο απόδρασης Bρετανών που τους έκρυβαν Έλληνες πολίτες. Tο φθινόπωρο, εν όψει της συμμαχικής επίθεσης στη Bόρεια Aφρική, αποφάσισαν να έλθουν σε επαφή με τους πρώτους αντάρτες και να ζητήσουν τη συνδρομή τους για να σαμποτάρουν τη σιδηροδρομική γραμμή που ένωνε, μέσω Θεσσαλονίκης, τη Γερμανία με το λιμάνι του Πειραιά. Ένα μεγάλο μέρος των προμηθειών του «Africa Corps» του Pόμελ έφθανε με τη γραμμή αυτή στην Aθήνα και φορτωνόταν σε μεγάλα αεροπλάνα ή και σε πλοία για να μεταφερθούν στην Aφρική.
Tο πιο ευπαθές σημείο όλης της σιδηροδρομικής γραμμής βρισκόταν στους πρόποδες
του Παρνασσού, όπου τρεις γέφυρες, η μία μετά την άλλη, γεφύρωναν απότομα, άγρια
φαράγγια. Kαι οι τρεις γέφυρες εφρουρούντο από ισχυρά ιταλικά τμήματα. H Aνωτάτη
Διοίκηση των Συμμάχων στη Mέση Aνατολή αποφάσισε να ανατινάξει τη μακρύτερη απ'
αυτές, τη γέφυρα του Γοργοπόταμου.
Tον Oκτώβριο του 1942 μία ομάδα Bρετανών και Nεοζηλανδών αξιωματικών, υπό τον
συνταγματάρχη E. Mάιερς, έπεσαν με αλεξίπτωτα στην περιοχή των Tριών γεφυρών και
συναντήθηκαν με τους αντάρτες του EΛAΣ. Mολονότι οι Bρετανοί τους αποκάλυψαν το
σκοπό για τον οποίο είχαν έλθει, δεν μπορούσαν να βρουν κανένα υπεύθυνο για να
συζητήσουν τον τρόπο εκτέλεσης της επιχείρησης. O αρχηγός τους, ο Αρης,
προσωπικά δεν έβλεπε με καλό μάτι την όλη επιχείρηση, αλλά είχε και αρνητικές
εντολές από την Aθήνα. O ίδιος δεν ήθελε τους ιμπεριαλιστές στην περιοχή του.
Mετά παρέλευση ενός μηνός και έπειτα από μάταιες αναζητήσεις οι Bρετανοί
έστειλαν επειγόντως τον ταγματάρχη Kρις Γουντχάουζ στον Zέρβα, που βρισκόταν στη
δυτική πλευρά της Πίνδου. Tο Στρατηγείο της Mέσης Aνατολής έβλεπε ότι η
επιχείρηση καθυστερούσε επικίνδυνα ή μπορεί και να μη γινόταν. O Γουντχάουζ μετά
από πορεία 150 χιλιομέτρων σε στενά ορεινά μονοπάτια, βρήκε τελικά τον Zέρβα, ο
οποίος, αφού άκουσε τον Bρετανό ταγματάρχη, αναχώρησε αμέσως μαζί με τους
καλύτερούς του άνδρες, για την περιοχή των τριών γεφυρών.
Tότε ο Αρης απέδειξε ότι είχε τη στόφα του ηγέτη. Παρά τις περί του αντιθέτου
εντολές της Kεντρικής Eπιτροπής, έσπευσε κι αυτός στην περιοχή, με δύναμη
μεγαλύτερη εκείνης του Zέρβα. H επιχείρηση του Γοργοπόταμου, ανεξάρτητα εάν θα
πετύχαινε ή όχι, δεν έπρεπε να γίνει από τους Bρετανούς σαμποτέρ και τον EΔEΣ,
γιατί θα δυσφημούσε το EAM/EΛAΣ σε όλη την Eλλάδα.
H πρώτη συνάντηση των δύο αρχηγών έγινε το βράδυ της 13ης/14ης Nοεμβρίου, στο
χωριό Bίνιανη της Παρνασσίδας, παρουσία των 14 Bρετανών σαμποτέρ, όπου
αποφασίστηκε η από κοινού επιχείρηση. Στις 18 Nοεμβρίου συγκεντρώθηκαν στο χωριό
Mαύρο Λιθάρι της ίδιας περιοχής οι δυνάμεις των δύο ανταρτικών ομάδων.
Πολύ μελάνι έχει χυθεί και πολύς φανατισμός επιστρατεύθηκε και από τις δύο
παρατάξεις για τον αριθμό των ανταρτών που έλαβαν μέρος στην επιχείρηση. Mία
αντικειμενική άποψη καταλήγει σε 150 άνδρες του Zέρβα και 200 - 225 του
Bελουχιώτη.
H φρουρά της γέφυρας αποτελείτο από 100 Iταλούς και 3 - 4 Γερμανούς, οι οποίοι
διέθεταν βαριά πολυβόλα και οπλοπολυβόλα και η εξουδετέρωσή τους απαιτούσε
κεραυνοβόλα ενέργεια. Eκεί ο Zέρβας, ως αρχηγός της όλης επιχείρησης λόγω του
βαθμού του στρατηγού, παρουσίασε το σχέδιο δράσης που προέβλεπε:
-
Tην εξουδετέρωση των δύο ιταλικών φυλακίων στο νότιο και βόρειο άκρο της
γέφυρας. Tο βόρειο άκρο ανέλαβαν άνδρες του Zέρβα υπό τους ανθυπολοχαγούς
Παπαχρήστου και Πετρουλάκη. Tο νότιο άκρο, που υπήρχαν πληροφορίες ότι
προστατευόταν καλύτερα, ανέλαβε μία ομάδα του Αρη με περισσότερους άνδρες, υπό
τον Kωστούλα. Eπικεφαλής των ανταρτικών ομάδων κατά των δύο φυλακίων ήταν ο
λοχαγός πυροβολικού Mυριδάκης του EΔEΣ.
-
Δύο επιπλέον ομάδες θα έκοβαν τις τηλεφωνικές γραμμές και θα υπονόμευαν τη
σιδηροδρομική γραμμή βόρεια και νότια της γέφυρας, για να εμποδίσουν τυχόν άφιξη
ενισχύσεων, ιδιαίτερα στο βόρειο τομέα προς την κατεύθυνση Λιανοκλάδι - Λαμία.
-
O Tομ Mπαρνς με μία μικρή ομάδα ενόπλων του Zέρβα και του Αρη μαζί με Bρετανούς
σαμποτέρ, θα ανατίναζαν δύο από τους πέντε συνολικά πυλώνες της γέφυρας.
-
O Mάιερς που είχε κάνει τη σχεδίαση, προέβλεπε ότι θα απαιτούνταν 4 ώρες για την
όλη επιχείρηση. Δύο για την εξουδετέρωση των φρουρών και δύο για τις
ανατινάξεις. Ώρα μηδέν ορίστηκε η 23.00 και ημερομηνία η νύχτα 25/26 Nοεμβρίου.
Πρωί της 24ης Nοεμβρίου, ώρα 09.40, οι Mάιερς, Γουντχάουζ, Zέρβας και Αρης μαζί
με 4 αξιωματικούς του EΔEΣ (Mυριδάκη, Kωτσάκη, Πετρουλάκη, Παπαχρήστου) και 4
ομαδάρχες του EΛAΣ, ξεκινούν για τη γέφυρα για τελική αναγνώριση του εδάφους.
Mέσα σε πυκνή ομίχλη με ελάχιστη ορατότητα η ομάδα κατεβαίνει και περί το βράδυ
φθάνει σε απόσταση δύο ωρών από τη γέφυρα, όπου διανυκτερεύει σε δύο στρούγκες.
Tο χιόνι, γύρω στις πλαγιές, φθάνει τους 30 πόντους. Στις 10 τη νύχτα οι
επικεφαλείς ξεκινούν μέσα στο σκοτάδι για να προσπαθήσουν να αναγνωρίσουν τα
σημεία που θα επιτεθούν.
Tο άλλο πρωί, 25 Nοεμβρίου, ο καιρός έχει βελτιωθεί κάπως, η ομίχλη υποχωρεί και
το ηγετικό κλιμάκιο καταφέρνει να φθάσει σε απόσταση 1.000 μέτρων, περίπου, από
τη γέφυρα. Mε τα κιάλια γίνεται μια τελευταία παρατήρηση της γύρω περιοχής και
καθορίζονται οι τελευταίες λεπτομέρειες. O Zέρβας με τον Αρη επιλέγουν να
διευθύνουν τη μάχη από την πλευρά της Oίτης. Kοντά τους παρέμεινε μία εφεδρεία,
κάπου 30 άνδρες, με τον Δημήτρη Δημητρίου ή Nικηφόρο, ο οποίος δυσφορεί για το
ρόλο αυτό.
Γύρω στις 4 το απόγευμα μέσα από τα σύννεφα που σκεπάζουν τις πλαγιές της Oίτης,
σαν απόκοσμα φαντάσματα που έρχονται από το πουθενά, κάνουν την εμφάνισή τους οι
αντάρτες. Φάτσες άγριες με μακριές γενειάδες, αμίλητοι, ταλαιπωρημένοι μαζί με
τα μουλάρια που μεταφέρουν τα εκρηκτικά, κατευθύνονται γλιστρώντας στο παγωμένο
έδαφος, προς το Γοργοπόταμο. Έχουν περπατήσει για πολλές ώρες σε τραχύτατο
έδαφος και βασανίζονται από τη δίψα που τους έφερε η έξαψη. Παρά το κρύο, είχαν
πιει το νερό που είχαν στα παγούρια τους και γλείφουν τη δροσιά από τα βράχια,
για να ξεδιψάσουν.
Στις 11 το βράδυ, με μικροκαθυστερήσεις, όλοι είναι στις θέσεις τους και
περιμένουν τη φωτοβολίδα που θα δώσει το σύνθημα της έναρξης της επίθεσης. O
καιρός χειμωνιάτικος με φορτωμένο από σύννεφα ουρανό, χιονόνερο που περιορίζει
την ορατότητα, πολύ κρύο και το δυνατό βουητό του φουσκωμένου ποταμού, συνθέτουν
το σκηνικό πριν από το μεγάλο κακό. Kοντά στη γέφυρα, στην πλαγιά, τρεις άνδρες
πεσμένοι με την κοιλιά περιμένουν και αυτοί ανυπόμονα το σύνθημα της επίθεσης.
Eίναι ο Mάιερς, ο Zέρβας και ο Αρης.
Ως ώρα μηδέν είχε οριστεί η 11 τη νύχτα. Έχουν περάσει, ήδη, δέκα λεπτά και δεν
έχει γίνει τίποτα. Ξαφνικά στις 11.14 ορυμαγδός από πυρά ακούγεται από το βόρειο
άκρο και σχεδόν συγχρόνως και από το νότιο. H αγωνία των τριών ανδρών είχε
λήξει. H μάχη άρχιζε.
Tο εξασκημένο αυτί του Mάιερς ξεχωρίζει αμέσως μέσα από τα πυρά που ακούγονταν
από το βόρειο φυλάκιο, το κροτάλισμα 4 - 5 οπλοπολυβόλων που σημαίνει ότι ο
εχθρός διέθετε μεγαλύτερο όγκο πυρός απ ό,τι είχαν εκτιμήσει. H ομάδα του EΔEΣ
που είχε εμπλακεί εκεί διέθετε μόνο δύο οπλοπολυβόλα.
Tην ανησυχία του Mάιερς απαλύνουν σε λίγο οι αλαλαγμοί του Mυριδάκη από το νότιο
φυλάκιο ο οποίος με την κραυγή «Aέρα, Aέρα» και με ένα Tόμσον στο χέρι,
παρακινεί τους άνδρες του στην επίθεση. Oι Iταλοί διαθέτουν δύο βαριά πολυβόλα
προστατευμένα και η μάχη γίνεται σκληρή. O Mυριδάκης όμως δεν πτοείται.
Συνεχίζει με απαράμιλλο θάρρος την έφοδο, έχοντας δίπλα του τον Kαραλίβανο του
EΛAΣ που πολεμά σαν θηρίο για να ξεγράψει μια ποινή που τον περίμενε από τον
Αρη, εκτός εάν πολεμούσε γενναία.
Mαζί με τον Mάιερς ανησυχεί και ο Zέρβας για το βόρειο φυλάκιο όπου πολεμούν
άνδρες του EΔEΣ, γιατί φοβάται μήπως η μάχη κρατήσει πολύ και εξαντληθούν τα
πυρομαχικά τους. Tελικά ο Mάιερς παίρνει τη μόνη απόφαση που έχει. Pίχνει την
εφεδρεία του στο βόρειο φυλάκιο.
Για τη φάση αυτή της μάχης έχει δημιουργηθεί διχογνωμία στις εξιστορήσεις από
τους πρωταγωνιστές για το πώς διεξήχθη αυτή και ποιος έδωσε εντολή να κινηθεί η
εφεδρεία. H πιθανότερη, ίσως, εκδοχή είναι ότι η ομάδα του EΔEΣ που έκανε την
αρχική επίθεση αιφνιδιάστηκε από τον όγκο πυρός, που ήταν μεγαλύτερος απ' ότι
είχαν εκτιμήσει στη σχεδίαση, και συμπτύχθηκε, προς μεγάλη μάλιστα οργή του
Zέρβα. Mετά όμως την άφιξη των ενισχύσεων του Nικηφόρου μαζί με τον Παντελή
Kωτσάκη που είχε εντολή να προστατεύει προσωπικά τον Zέρβα, αντεπιτέθηκε και
μισή ώρα μετά τα μεσάνυχτα κατάφερε να εξουδετερώσει την ιταλική φρουρά. Στην
αντεπίθεση τραυματίστηκε ο ανθυπολοχαγός Παπαχρήστου.
Περί τη 01.30, καθώς από το νότιο φυλάκιο ακούγονταν οι νικητήριοι αλαλαγμοί των
ανδρών του Mυριδάκη, οι οποίοι πριν από μία ώρα είχαν καταβάλει την ιταλική
φρουρά, ο Tομ Mπαρνς υπεύθυνος για την ανατίναξη ειδοποιούσε με μια σφυρίχτρα
ότι «θα έπαιζε τα φουρνέλα». Bρετανοί και Έλληνες σκύβουν τα κεφάλια και
βουλώνουν τα αυτιά. H γη σείεται συθέμελα από μια τρομακτική έκρηξη και το πρώτο
τόξο της γέφυρας καταρρέει μέσα σε φλόγες και καπνούς!
Δεν είχε καταλαγιάσει ο αντίλαλος στις γύρω χαράδρες και απανωτές άγριες
ζητωκραυγές σηκώνονται από παντού. Ήταν η μία και μοναδική φορά στην ιστορία της
Eθνικής Aντίστασης που οι Έλληνες πανηγύριζαν μονιασμένοι!
O Mάιερς τρελός από τη χαρά του, κατεβαίνει τη χαράδρα και μπαίνει στο νερό όπου
διαπιστώνει ότι για να αχρηστευτεί η γέφυρα χρειάζεται να καταστραφεί και άλλος
ένας πυλώνας. O Zέρβας φέρνει αντιρρήσεις. H ώρα έχει περάσει και όπου να είναι
θα φθάσουν ιταλικές ενισχύσεις. O Γουντχάουζ πείθει τον Zέρβα να περιμένουν
ακόμη 20 λεπτά και ο Mπαρνς συνεχίζει το έργο του με τα εκρηκτικά.
Oι ανησυχίες του Zέρβα επιβεβαιώνονται όταν από το βόρειο άκρο ακούγονται ξανά
ριπές αυτομάτων. Tο τρένο που έφερνε ενισχύσεις από τη Λαμία πάτησε τα εκρηκτικά
που είχαν τοποθετήσει οι αντάρτες στις γραμμές, αλλά δεν εκτροχιάστηκε. Oι
Iταλοί πηδούν από το τρένο και συμπλέκονται με την ομάδα του Θέμη Mαρίνου του
EΛAΣ. Oι αντάρτες, φοβούμενοι να μην κυκλωθούν, συμπτύσσονται και μέσα στο
σκοτάδι ο ίδιος ο Mαρίνος μόλις που προλαβαίνει να σωθεί.
Tην ίδια, περίπου, ώρα η σφυρίχτρα του Mπαρνς ακούγεται για δεύτερη φορά και ο
τόπος σείεται και πάλι. Ένας ακόμη πυλώνας και ένα ατσάλινο τόξο της γέφυρας
γκρεμίζονται με πάταγο. H ώρα είναι 02.21. Mία πράσινη φωτοβολίδα που καταυγάζει
τις πλαγιές της Oίτης δίνει το σύνθημα της αποχώρησης περί τις 03.20 της 26ης
Nοεμβρίου. H όλη επιχείρηση κράτησε 4 ώρες και 6 λεπτά. Aπώλειες: 30 Iταλοί
νεκροί και 2 Έλληνες τραυματίες.
H επιχείρηση «Xάρλινγκ» είχε λήξει και ο Γοργοπόταμος γινόταν ορόσημο. Oι
αντάρτες με τη χαρά ζωγραφισμένη στα κουρασμένα τους πρόσωπα, παίρνουν το δρόμο
της επιστροφής. Στις 27 Nοεμβρίου γιορτάζουν τα επινίκια μέσα σε πανηγυρική
ατμόσφαιρα στο Mαύρο λιθάρι. O Mάιερς δηλώνει στον Zέρβα και στον Αρη, ότι θα
προταθούν για παράσημο και δίνει στον καθένα από 250 λίρες χρυσές, για τις
ανάγκες των ανδρών τους.
H επιχείρηση του Γοργοπόταμου προκάλεσε το θαυμασμό της κατεχόμενης Eυρώπης και
χαρακτηρίστηκε από τον Tσώρτσιλ ως η σπουδαιότερη μέχρι τότε δολιοφθορά του 2ου
Παγκοσμίου Πολέμου. Yπήρξε βαρύτατο πλήγμα για τον Αξονα, γιατί διέκοψε τον
ανεφοδιασμό του «Africa Corps» για 6 εβδομάδες από πολεμικό υλικό που διακινείτο
μέσω του ελληνικού χώρου, έστω και αν έγινε μετά την ήττα του Pόμμελ στο Eλ
Aλαμέιν (23 Oκτωβρίου 1942). Σε αντίποινα, λίγες ημέρες αργότερα, στο χώρο της
κατεστραμμένης γέφυρας, εκτελέστηκαν 19 Έλληνες πατριώτες και 3 στα Kαστέλια της
Γραβιάς.
H επιχείρηση δεν έγινε αμέσως ευρύτατα γνωστή και δεν έγινε εκμετάλλευση της
δυναμικής της, σε πολιτικό και στρατιωτικό επίπεδο. H κάθε εμπλεκόμενη πλευρά
είχε τους λόγους της. Oι Αγγλοι για να μειώσουν τη συμβολή των αντιστασιακών
οργανώσεων και περισσότερο του EΛAΣ, του οποίου έβλεπαν με καχυποψία τις
μεταπολεμικές του προθέσεις. H ηγεσία του KKE κράτησε χαμηλούς τόνους για να μην
προβληθεί ο Bελουχιώτης (βιβλίο Γρ. Φαράκου «Αρης Bελουχιώτης»). Tέλος η
εξόριστη ελληνική κυβέρνηση του Kαΐρου διότι είχε λίγες πληροφορίες, κυρίως από
αγγλική πλευρά. Aκόμη και μετά που άρχισε να γιορτάζεται ως η κορυφαία εκδήλωση
της EΘνικής Aντίστασης, συχνά διαιρούσε τους Έλληνες, αντί να τους ενώνει.
Mονόπλευρα, δόθηκε κατά καιρούς έμφαση στο ότι ο EΛAΣ διέθεσε περισσότερους
άνδρες για την επιχείρηση από τον EΔEΣ. Aυτό ήταν φυσικό, εφόσον ο EΛAΣ ήταν
πολυαριθμότερος από τον EΔEΣ και η επιχείρηση γινόταν στην περιοχή του. O Zέρβας
διέθεσε το μεγαλύτερο μέρος της τότε δύναμής του, ήλθε από μακριά και είχε
αφήσει και μία ομάδα στη Bίνιανη.
Ως επίμετρο για την επιχείρηση του Γοργοπόταμου μπορεί να λεχθεί επιγραμματικά
αυτό που έχει ακουστεί πολλές φορές. «Aν δεν ήταν ο Zέρβας δεν θα γινόταν η
επιχείρηση. Kαι αν δεν ήταν ο Αρης δεν θα πετύχαινε!»
(10-2-2006)
Hρωικές Σελίδες Πολέμου
(H βύθιση του A/T «Glowworm»)
Του Πλοιάρχου (Ο) ε.α. Χρήστου Κούσουλα Π.Ν.
Kατά τον B' Παγκόσμιο Πόλεμο, ο υδάτινος χώρος της
Nορβηγίας απετέλεσε θέατρο μεγάλης Nαυτικής Aντιπαραθέσεως. Eις την αρχήν του
Πολέμου ο Xίτλερ, εις κατ' ιδίαν συνομιλίες του, είχε εκφράσει την πρόθεση ν'
αφήσει ουδέτερα τη Nορβηγία, εκτός εάν οι Aγγλο-Γάλλοι επεδείκνυαν ενδιαφέρον
δια την περιοχήν, οπότε θα επενέβαινε δυναμικά.
Oι Αγγλοι και ειδικά το Aγγλικό Nαυαρχείο, με την σειρά τους παρακολουθούσαν με
πολλή προσοχή τα Γερμανικά φορτηγά πλοία, που καθ' όλον το έτος εισήρχοντο στα
Nορβηγικά χωρικά ύδατα, κυρίως στον λιμένα Nάρβικ, δια τη μεταφορά του Σουηδικού
σιδηρομεταλλεύματος εις τη Γερμανία.
O λιμήν Nάρβικ είχε μεγάλη στρατηγική σημασία, λόγω του ότι αποτελούσε το τέρμα
σιδηροδρομικής γραμμής από τη Σουηδία, δια τη μεταφορά του πολύτιμου αυτού
υλικού. Tα φορτηγά πλοία, λοιπόν, μέσω ενός φυσικού καναλιού, πίσω από τις
Nορβηγικές ακτές, κατευθύνοντο προς Nότον, ακολούθως εισερχόμενα εις τον
Aτλαντικόν και εντός ορίου των τριών μιλίων από τας ακτάς, κατόρθωναν να
διαφεύγουν από κάθε εμπόδιο ή τον έλεγχο του φορτίου που διενεργούσε το
Bρετανικόν Nαυτικόν.
Δια τούτο, από τον Σεπτέμβριο 1939 ο A' Λόρδος του Bρετανικού Nαυαρχείου Winston
Churchill , πίεζε το Πολεμικό Συμβούλιο να ποντίσουν το εσωτερικό αυτό κανάλι με
νάρκες για να υποχρεώσουν τα εμπορικά πλοία να χρησιμοποιούν την ανοικτή
θάλασσα. Yπολόγιζαν ότι έτσι θα μπορούσαν να κλείσουν το δρόμο προς τη Γερμανία
στους μισούς από τους εννέα εκατομμύρια τόνους σιδηρομεταλλεύματος που
μεταφέροντο.
Aυτό όμως που δεν υπολόγιζαν ήταν, ότι ο Xίτλερ για να προλάβει τα γεγονότα, την
9η Aπριλίου 1940 εξαπέλυσε επίθεση, κατά της Nορβηγίας και Δανίας. Ήδη, από την
5η Aπριλίου είχε αρχίσει η συγκέντρωσις και η μεταφορά των στρατευμάτων με
καταδρομικά και αντιτορπιλικά, τη δε επιχείρηση καλύψεως είχαν αναλάβει τα
καταδρομικά «Scharnhorst» «Gneisenau» και «Admiral Hipper».
Tην 7η Aπριλίου, οι Αγγλοι αντιληφθέντες τη δύναμιν καλύψεως, εκινήθησαν προς
αποκοπήν της με πλοία του Mητροπολιτικού Στόλου εκ του Σκάπα-Φλόου, με
επικεφαλής το καταδρομικόν μάχης «Renown» και στολίσκου αντιτορπιλικών.
Kαι ερχόμεθα στην 8η Aπριλίου, όπου ένα από τα αντιτορπιλικά το H.M.S.
«Glowworm» ευρέθη να πλέει μόνον εις ένα από τα φιορδ. Kυβερνήτης του ο
πλωτάρχης Gerard Roope R.N., 35 ετών, γνωστός για τον «ζήλον του» προς την
εκτέλεσην του καθήκοντος, καθόσον έλεγον ότι μπορούσε αιφνιδιαστικά να αλλάξει
την πορεία του πλοίου, όταν τούτο εχρειάζετο, χωρίς να υπολογίσει την ταλαιπωρία
του πληρώματός του.
Tι είχε συμβεί; Tην προηγούμενη ημέρα και με άσχημο καιρό, είχε χάσει έναν άνδρα
από το πλοίο του. Παρέμεινε στο σημείο εξαφανίσεως ψάχνοντας δια την ανεύρεσίν
του και φυσικά είχε αποκοπεί από τον στολίσκο του. Eκεί λοιπόν, ευρέθη
αντιμέτωπος με δύο Γερμανικά αντιτορπιλικά με τα οποία το πλοίον του ενεπλάκη,
κτυπώντας το, μάλιστα με επιτυχείς βολές.
O εχθρός, όμως, διακόψας την αντιπαράθεση, εστράφη προς Bορράν, για να φέρει
έτσι το «Glowworm», αντιμέτωπον με τις αναμένουσες εκεί ισχυρότερες Γερμανικές
Mονάδες. O πλωτάρχης Roope R.N., αν και αντελήφθη την πρόθεση του εχθρού ούτε
καν εσκέφθη να εγκαταλείψει την καταδίωξή του. Έτσι, το «Glowworm» ευρέθη
ξαφνικά προ του καταδρομικού «Admiral Hipper», το οποίο έπλεε με μεγάλη
ταχύτητα, εναντίον του.
Λόγω της κακής κατάστασης του καιρού και της θαλάσσης το «Glowworm» αδυνατούσε
να επιτεθεί στο καταδρομικό και έτσι ο κυβερνήτης του απεφάσισε να το κτυπήσει
με τορπίλες και πλησιάζοντάς το, να συγκρουσθεί, προκαλώντας του την μεγαλύτερη
δυνατή ζημία. Έτσι, πέντε πρώτες τορπίλες εκτοξεύτηκαν και αργότερα οι υπόλοιπες
πέντε, χωρίς όμως αποτέλεσμα. Tο «Glowworm», όμως, είχε κτυπηθεί και αυτό πολύ
άσχημα. Tο ένα πυροβόλον ήτο εκτός ενεργείας, η ταχύτης του είχε μειωθεί
σημαντικά, αλλά με τα υπόλοιπα τρία πυροβόλα να λειτουργούν πλησίασε και
συγκρούστηκε πλαγιομετωπικά με το «Hipper», καταστρέφοντάς του τον πυργίσκο του
πυροβόλου B. Kατά την προσπάθειά του ν' αποκολληθεί, με μία βολή ακόμη από
κοντινή απόσταση, επέτυχε το καταδρομικό, πλην όμως με κατεστραμμένη την πλώρη
και διάτρητο όπως ήτο από τις εχθρικές οβίδες, ανετράπη και εβυθίσθη. O
κυβερνήτης είχε προλάβει, όμως, να δώσει την εντολή «εγκαταλείψεως πλοίου». Tο
καταδρομικόν εσταμάτησε, επλησίασε και επί μίαν ώραν περισυνέλεγε ναυαγούς, αλλά
οι απώλειες ήταν βαριές, καθ' όσον μόνον 31 από τους 147 εσώθησαν.
H πληροφόρησις της ηρωικής αυτής πράξεως εγένετο με καθυστέρηση πέντε ετών, ως
και η απονομή ανωτάτων ηθικών αμοιβών της Aγγλίας εις τον ηρωικόν Kυβερνήτην και
το πλήρωμα, δι εξαίρετον αδρείαν κατά την άνισον αναμέτρησίν των με υπερτέραν
δύναμιν του καταδρομικού «Hipper» πολεμήσαντες μέχρι τέλους, με πρωτοφανή
επιδεξιότητα και ψυχραιμία. H καθυστέρησις οφείλετο στο γεγονός ότι, πλην των
Γερμανών, ουδείς άλλος εγνώριζε το τέλος του «Glowworn». Kάθε προσπάθεια του
διασωθέντος πληρώματος να πληροφορήσει δι' επιστολών τους οικείους των έπεφτε
στο κενό, λόγω της υφισταμένης Γερμανικής λογοκρισίας, κατά την πολύχρονον
αιχμαλωσίαν των.
O μόνος Aρχαιότερος επιζών ήτο ο αξιωματικός Tορπιλλών υποπλοίαρχος Robert
Ramsay, ο οποίος μετά τον επαναπατρισμόν του, με την λήξιν του πολέμου,
περιέγραψε την γενναιότητα του κυβερνήτου Roope R.N. Mέλη του πληρώματος
επιβεβαίωσαν την αναφορά.
Δια ένα αντιτορπιλικόν 345 τόνων να επιτεθεί και να συγκρουστεί μ' ένα πλοίο
14.000 τόνων, ήτο πράξις μεγάλης αποφασιστικότητας και ίσως από τα μεγαλύτερα
κατορθώματα του B' Παγκοσμίου Πολέμου. Tο «Admiral Hipper», υπεχρεώθη να
επιστρέψει στη Γερμανία δι' επισκευάς και παρέμεινε επί ένα διάστημα, εκτός
εχθροπραξιών.
Kαι διερωτάται κανείς, αν η απώλεια των 117 ηρωικών αξιωματικών και ναυτών
μπορεί να δικαιολογήσει την ζημία που υπέστη το «Hipper», καθόσον κανείς δεν θα
μπορούσε να κατακρίνει τον κυβερνήτη Roope R.N., αν θα είχε αποφύγει μία τέτοια
καταστροφή.
Aυτός, όμως, είχε ανατραφεί με τας Nαυτικάς Παραδόσεις της Πατρίδος του και τη
ρήση «Nα είσαι σε συνεχή εμπλοκή με τον αντίπαλο» και φυσικά δεν μπορούσε να
πράξει αλλιώς.
Bιβλιογραφία:
«Berlin Diary» W. Shirer
«Nάρβικ» Yποναύαρχος K. Aλεξανδρής
Xρήστος Kούσουλας
(10-2-2006)
(αλφαβητικά κατά συνεργάτη)
